A - B - C - D - E - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P - R - S - T - U - W - Z

---

ZAGĘSZCZANIE I ROZCIEŃCZANIE MOCZU

zespół złożonych procesów zachodzących w nerce mających zasadnicze znaczenie w utrzymaniu hemostazy ustrojowej. Regulacja hemostazy ustrojowej tj. regulacja stałości środowiska wewnętrznego, polega na utrzymywaniu: izohydrii (stałego stężenia jonów wodorowych), izotonii (fizjologicznego efektywnego ciśnienia osmotycz-nego), izojonii (fizjologicznego składu jonowego płynów ustrojowych), izowolemii (tj. fizjologicznej wielkości przestrzeni wodnej śródnaczyniowej). Płyn cewkowy w początkowym odcinku pętli nefronu jest izotoniczny mocz wpadający do cewki dystalnej jest hipotoniczny w stosunku do osocza. W końcowym odcinku cewki dystalnej w warunkach antydiurezy jest izotoniczny, w warunkach diurezy wodnej jest w stosunku do surowicy hipotoniczny. Molalność moczu w warunkach maksymalnej antydiurezy wynosi 1200 mmol kgH O, w warunkach maksymalnej diurezy wodnej od 50-120 mmol/kgH,0. Przyczyny tej zróżnicowanej molalności moczu w poszczególnych odcinkach nefronu są zróżnicowane, zależą do szeregu zjawisk: aktywnego transportu sodu z pętli Henlego do tkanki śródmiąższowej, różnic w przepuszczalności dla sodu i chloru w poszczególnych odcinkach pętli Henlego, przepuszczalności cewek zbiorczych dla wody, jeśli występuje wazopresyna oraz recyrkulacji mocznika ze światła cewek zbiorczych do tkanki śródmiąższowej. Pętle Henlego mają tzw. układ przeciwprądowy, który powoduje, że układ transportujący sód lub chlor ze światła ramienia wstępującego może - idąc od kory do rdzenia, wytworzyć coraz większą molalność płynu śródmiąższowego. Gradienty molalności wytworzone dzięki przeciw-prądowemu układowi zwielokrotniaczy stanowią niezbędny warunek zagęszczania moczu. W warunkach braku wody wydzielanie wazopresyny powoduje, że mocz w cewkach zbiorczych ulega pod wpływem hipertonicznego płynu śródmiąższowego, ustrój zaoszczędza w ten sposób wodę. W nadmiernym uwodnieniu ustroju ustaje wydzielanie wazopresyny ustaje i dochodzi do gwałtownej diurezy wodnej. W zagęszczaniu moczu duża jest rola mocznika, przy odwodnieniu i niskim poziomie sodu zwiększa się stężenie mocznika we krwi, natomiast zmniejsza się stężenie sodu w moczu.