SEN

A - B - C - D - E - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P - R - S - T - U - W - Z


SEN

fizjologiczne cykliczne zjawisko, podle-gające endogennemu rytmowi dnia i nocy pod kontrolą wyspecjalizowanych ośrodków pnia mózgu. Sen jest niezbędny dla życia, zapotrzebowanie jednak jest znacznie zróżnicowane i waha się u zdrowych osób od 4 do 10 godzin. W miarę starzenia się całkowity czas snu ma tendencję do skracania się. Najważniejszym rytmem dobowym i najbardziej wyraźnym jest cykl sen-czuwanie. W stanie czuwania człowiek wykonuje wszelkie czynności niezbędne do przeżycia, w czasie snu jest nieświadomy otoczenia, nie może wykonywać żadnych czynności wymagających stanu świadomości. Stan czuwania jest podtrzymywany przez twór siatkowaty pobudzający wstępujący. Są to skupiska neuronów rozproszonych w rdzeniu przedłużonym, moście, śródmózgowiu i między mózgowi u. Za stan snu odpowiadają dwa ośrodki snu w pniu mózgu: jeden odpowiedzialny za sen wolnofalowy, drugi za sen REM (ang. rapideye-movement - sen z szybkimi ruchami gałek ocznych). Charakterystyczne cechy zapisu EEG oraz inne zmiany, w tym ruchy gałek ocznych powodują typową sekwencję stadiów i faz snu. Sen nie związany z szybkimi ruchami gałek ocznych (NREM ang. nonrapid eye movement - sen o wolnych ruchach gałek ocznych), wolnofalowy, stanowi 75-80% całkowitego czasu snu i w warunkach prawidłowych rozpoczyna okres snu. Człowiek zapadając w sen wchodzi najpierw w lekki sen wolnofalowy, który w ciągu jednej godziny stopniowo wchodzi w głębsze stadia. Po około 15 min. głębokiego snu zaczyna się on stawać coraz płytszy, aż osoba śpiąca wejdzie ponownie w stan lekkiego snu, w fazę snu REM. Taki cykl powtarza się około 5 razy w czasie nocy. Gdy zbliża się ranek coraz krótsze są stadia snu głębokiego i śpiący okresowo się budzi. Cykle snu zmieniają się z wiekiem. Niemowlęta śpią około 16 godz. dziennie, dzieci około 10 godz. odbywa się to prawie wyłącznie kosztem fazy REM. Wcześniaki spędzają w fazie REM 80% snu, noworodki urodzone o czasie — tylko około 50% snu. Wzorzec jednego cyklu snu obejmuje 4 stadia głębokości snu. Stadium 1: stanowi 2-5% całego okresu snu (sen lekki), stadium 2: 45-55% (od snu lekkiego do umiarkowanego), stadium 3: 3-8% (stopniowe pogłębianie się snu), stadium 4: 10-15% (sen głęboki). Co półtorej, dwie godziny powtarza się sen REM. Bezsenność (insomia) - może być pierwotna, niezależna od stanu somatycznego, czy psychicznego oraz wtórna - zależna od problemów emocjonalnych. Trudności z zasypianiem lub zaburzony przebieg snu pozostawiający uczucie zmęczenia i niewyspania. Jest to częste zaburzenie wywołane problemami emocjonalnymi lub chorobami. Wraz z wiekiem pojawia się tendencja do skracania snu, co nie musi być nieprawidłowością. B. powoduje zmęczenie, rozkojarzenie i zaburzenia koncentracji, ból głowy, zawrót)' głowy depresję, stan złości i nadmiernej agresji. Jeśli niedobór snu trwa dłużej człowiek jest podatny na infekcje i inne choroby. Mogą pojawić się halucynacje. B. dotycząca wstępnego okresu snu (trudności w zasypianiu) związana jest zwykle z zaburzeniami emocjonalnymi (np. niepokój, lęki, depresja). W razie zbyt wczesnego budzenia się, zasypianie jest prawidłowe, lecz przebudzenie następuje przedwcześnie i ponowne zaśniecie jest niemożliwe, albo dalszy sen jest niespokojny, nie dający zadowolenia. Zaburzenia takie są częste u osób starszych, mogą jednak być objawem depresji, jako że nad ranem istnieje większa skłonność do lęków i wyrzutów sumienia. Zaburzenie ryt-mu snu jest charakterystyczne dla szybkich zmian stref czasowych po podróżach samolotem lub też po uszkodzeniu okolicy podwzgórza w między-mózgowiu (zapalenie mózgu, urazy). Rytm snu zaburzyć mogą niewłaściwie stosowane leki uspokajające, zespół snu z bezdechem i nieregularne, nocne godziny pracy. W przypadkach takich pacjenci stają się senni w godzinach rannych, śpią lub drzemią przez większą część dnia, ich nocny sen jest kapryśny i przerywany. Po zwiększeniu dawek leków uspokajających może wystąpić nocny niepokój i wędrówki w stanie ograniczonej świadomości. Nagłe odstawienie leków nasennych u osoby, która przyjmuje je w dużej ilości może doprowadzić do bezsenności z odbicia. Leczenie B. zależy od wywołującej ją przyczyny. Rozładowanie niepokoju często zmniejsza stres i pomaga w przywróceniu prawidłowego wzorca snu. Osobom starszym często wystarczy świadomość braku istotnej choroby, odpowiednio dawkowane ćwiczenia fizyczne lub szklanka ciepłego mleka wypita przed snem. W przypadkach depresji konieczne jest podawanie przed snem leków przeciwdepresyjnych, a w innych zaburzeniach emocjonalnych pomocne mogą być leki nasenne stosowane przez krótki czas, gdyż wszystkie one mogą wywołać tolerancję i uzależnienie. Około 10% populacji cierpi na przewlekłą bezsenność. B. może dotyczyć zapoczątkowania snu (trudności z zaśnięciem) lub występuje tzw. wczesne ranne budzenie. Zaburzenie rytmów dobowych - np. szybka zmiana stref czasowych powoduje odwrócenie rytmu snu. Somnolencja - to nadmierna patologiczna senność; patologiczne wydłużenie całego snu o 25% i więcej. Jedna z 3 kategorii głębokości zaburzeń przytomności, głębsze zaburzenia to: półśpiączka (sopor) i śpiączka (coma). W somnolencji chory odczuwa senność nie związaną z rytmem dobowym snu i czuwania, łatwo zasypia. Ze snu można go wybudzić poprzez silny bodziec - potrząsanie, głośne polecenie. Po wzbudzeniu chory spełnia proste polecenia, po pewnym czasie zasypia znowu. Przewlekła nadmierna senność może być wyrazem wzmożonej ciasnoty śródczaszkowej, obrzękiem mózgu, ale również skutkiem nadużywania leków nasennych lub objawem depresji, czy ostrych chorób ogólnoustro-jowych. Nadmierna senność obserwowana jest również: w niedoczynności tarczycy, hipo- i hiper-glikemii, niedokrwistości, mocznicy, niewydolności wątroby, padaczce, stwardnieniu rozsianym. Narkolepsja - jest rzadkim zespołem chorobowym, na który składają się: napady nagłej senności nie dającej się przezwyciężyć, katapleksja, porażenie senne oraz tzw. zjawiska hipnagogiczne tj. słuchowe lub wzrokowe omamy lub złudzenia. Choroba rozwija się u ludzi młodych. Podstawowym objawem jest zasypianie napadowe, 1-8 napadów w ciągu dnia, trwających 5-10 minut. Napady nasilają się w ciepłych pomieszczeniach, po posiłku, przy silnych emocjach. Objawem towarzyszącym jest katapleksja - chwilowe porażenie mięśni (zniesienie ruchów dowolnych) towarzyszące nagłym emocjom. Zmiany mogą dotyczyć grup mięśni lub mieć charakter uogólniony, w wyniku czego chory upada. Objawy mogą być poprzedzone halucynacjami trwającymi kilka sekund, towarzyszą im zaburzenia snu.






Zobacz również, zioła SEN:




Strona niezależnego Dystrybutora nie jest własnością firmy Akuna Polska Sp. z o.o., która nie
ponosi odpowiedzialności za informacje na niej podane.