A - B - C - D - E - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P - R - S - T - U - W - Z

---

PRZETOKA

nieprawidłowe połączenie pomiędzy dwoma lub większą liczbą narządów jamistych (np. jelito) lub narządem, a powierzchnią ciała. Różnorodność R jest ogromna z uwagi na ilość narządów i okolic, w których mogą powstać. Nazwy ich pochodzą od miejsc, które są nimi połączone np. przetoka żołądkowo-skórna jest kanałem pomiędzy żołądkiem i skórą. Przyczyną mogą być wrodzone nieprawidłowe połączenia, uraz lub operacja (np. ro-zejście się zespolenia przewodu pokarmowego), zapalenie (choroba Leśniowskiego-Crohna może powodować powstanie licznych przetok jelito-wo-jelitowych, jelitowo-pęcherzowych itp.), nowotwory złośliwe naciekając ściany sąsiadujących
narządów i następnie ulegając martwic)', rozpadają się z wytworzeniem nieprawidłowego połączenia, uszkodzenia popromienne (np. często przetoka odbytniczo-pochwowa po napromienianiu z powodu raka w miednicy małej). Większość R stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia z powodu powikłań. Niedożywienie rozwija się wskutek niewystarczającego wchłaniania pokarmów, które na swej drodze omijają część jelita lub są wydalane na zewnątrz (R żołądkowo okrężnicza, R jelitowoskórna) lub wskutek zwiększonego zapotrzebowania energetycznego związanego ze współistniejącym zakażeniem. Zaburzenia wodno-elektrolitowe są szczególnie częste w przypadku R bliższego odcinka przewodu pokarmowego (np. w R trzustkowo-skórnej wypływa, co najmniej 700ml/dobę płynu bogatego w dwuwęglany, co prowadzi do kwasicy metabolicznej). Posocznica często towarzyszy R, pojawia się, gdy wyciekanie płynów powoduje zakażenie jałowych przestrzeni (np. opłucnej lub otrzewnej). Nadżerki skóry w przypadkach kontaktu z treścią jelitową. Rzadkim powikłaniem jest krwotok, mogący nierzadko zagrażać życiu. Pojawia się, gdy proces zapalny związany z istnieniem R niszcz)' ścianę sąsiadującego naczynia krwionośnego. W leczeniu konieczne jest wyrównywanie zaburzeń ogólnoustrojowych (nawodnienie, wyrównanie zaburzeń elektrolitowych), zwalczanie zakażeń, odprowadzenie wypływającej treści na zewnątrz poprzez dreny ssące lub operacyjnie wykonane zespolenia omijające, hamowanie wydzielania poszczególnych narządów (np. w żołądku - blokery receptorów H2, trzustce - pochodne somatostatyny), wyrównanie niedoborów żywieniowych. U wielu chorych dochodzi do samoistnego zamknięcia przetoki, jeżeli jednak nie jest to możliwe konieczne jest leczeni operacyjne. Przetoka wytwarzana sztucznie to —» stomia.