A - B - C - D - E - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P - R - S - T - U - W - Z

---

PROSTAGLANDYNY

stanowią pochodną kwasów tłuszczowych o wielokierunkowej aktywności biologicznej. Określane są często mianem hormonów lokalnych, gdyż ich działanie obejmuje komórki z bezpośredniego sąsiedztwa. Po-wstają z niezbędnych kwasów tłuszczowych (główniearachidonowego, podobniejaktromboksany i leukotrieny) połączonych z fosfolipidami lub trójglicerydami. Współdziałają one z innymi hormonami w regulacji wielu czynności metabolicznych. Wyróżnia się kilka grup R oznaczanych skrótami literowymi (PG), poszczególne R wywierają różne działania na różne tkanki. Hormony z grup A i E powodują obniżenie ciśnienia krwi, a z gru-
py F jego wzrost. Niektóre powodują rozszerzenie, inne zwężenie naczyń włosowatych itp. Do innych, rozlicznych działań R należą: indukują degenerację ciałka żółtego jajnika oraz są mediatora-mi hormonu uwalniającego hormon luteinizujący na poziomie podwzgórza, stymulują czynność skurczową macicy. Można je stosować w postaci czopków dopochwowych lub iniekcji domięśniowych (stosowane są do indukcji poronienia). Niektóre silnie rozszerzają naczynia i zapobiegają nadciśnieniu, mają istotny wpływ na nerkowy przepływ krwi i wydalanie sodu z moczem. Hamują wydzielanie kwasu solnego w żołądku (ograniczają powstawanie wrzodów trawiennych), chronią śluzówkę przewodu pokarmowego przed szkodliwym działaniem wielu substancji (działanie cytoprotekcyjne) np. kwasy żółciowe, alkohol etylowy, toksyny bakteyjne (stosowanie leku osłaniającego misoprostolu). Niepożądanymi objawami bywają nudności, bóle brzucha i biegunka. W układzie oddechowym rozkurczają mięśnie gładkie oskrzeli i zwiększają płucny przepływ krwi (szczególnie w stanach niedotlenienia). R w wysokich stężeniach działają przeciwzapalnie, jednak niektóre, w niskich stężeniach stymulują te procesy (stosowanie w reumatoidalnym zapaleniu stawów). Są silnym inhibitorem agregacji płytek krwi zapobiegając powstawaniu skrzeplin wewnątrznaczyniowych. W odpowiednich sytuacjach klinicznych poza stosowaniem R używa się inhibitorów ich syntezy (np. gorączka i bóle głowy, bolesne miesiączkowanie, schorzenia naczyń mózgowych itd.). Właśnie hamowaniu syntezy R zawdzięczamy przeciwgorączkowe i przeciwbólowe działanie aspiyny i acetaminofenu.