A - B - C - D - E - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P - R - S - T - U - W - Z

---

PRĄCIE

penis, członek; męski narząd kopulacyjny służący wprowadzeniu nasienia do żeńskich dróg rodnych. Zawiera również końcowy odcinek cewki moczowej biorąc udział w oddawaniu moczu. Zewnętrznie - prącie składa się z długiego trzonu i rozszerzonego zakończenia - żołędzi. Część luźnej skóry prącia tworzy wokół żołędzi luźny fałd skórny zwany napletkiem. Jest to zdwoenie skóry, w którym wyróżnia się dwie blaszki: zewnętrzną i wewnętrzną. W skórze blaszki wewnętrznej występują nieliczne gruczoły łojowe zwane gruczołami napletkowymi. Z blaszką wewnętrzną łączy się trójkątny fałdzik skórny wędzidełko napletka, który drugim końcem przyczepia się do dolnej powierzchni żołędzi. Napletek jest zapasowym materiałem skórnym umożliwiającym powiększanie się prącia podczas wzwodu. Czasem ujście napletka może być zbyt wąskie i napletek nie może przesuwać się ku tyłowi. Powoduje to utrudnienia w oddawaniu moczu i gromadzenie się brudu i wydzieliny pod napletkiem. Nieprawidłowość ta zwana jest stulejką. Zabieg obrzezania zapobiega wytwarzaniu się stulejki. Między skórą pokrywającą żołądź, a blaszką wewnętrzną napletka gromadzi się tzw. mastka. Jest to mazista treść, powstająca również w warunkach prawidłowych. Składa się ona głównie ze złuszczonych komórek nabłonka skóry żołędzi, z wydzieliny gruczołów łojowych oraz z bakterii. Prącie zbudowane jest z dwóch ciał jamistych prącia oraz ciała gąbczastego tworzącego żołądź prącia oraz tzw. opuszkę. Ciała jamiste to dwa walcowate twory zajmujące górnączęść prącia. Położone są obok siebie i w płaszczyźnie pośrodkowej stykają się ze sobą, rozdzielone przegrodą prącia. Przegroda ta nie jest szczelna i poprzez liczne szczeliny, oba ciała jamiste łączą się ze sobą. Wzdłuż górnej strony ciał jamistych biegnie rowek dla przebiegu nerwu i naczyń zaopatrujących prącie. Na poziomie dolnej części spojenia łonowego ciała jamiste rozdzielają się na dwie gałęzie, zwane odnogami prącia, które dochodzą do dolnych gałęzi kości łonowych. Koniec przedni ciał jamistych przykryty jest żołędzia, będącą częścią ciała gąbczastego prącia. Oba ciała jamiste zbudowane są ze swoistej tkanki jamistej otoczonej bardzo silną osłonką, tzw. błoną białawą. Tkankę jamistą tworzy układ beleczek łącznotkankowych zawierających włókna mięśniowe, które ograniczają liczne przestrzenie, tzw. jamki. W czasie wzwodu prącia jamki silnie wypełniają się krwią tętniczą i napinają błonę białawą, natomiast odpływ krwi przez żyły jest w tym czasie zahamowany. Wypełniająca jamki krew prowadzi do powiększenia ciał jamistych i usztywnienia prącia. Gdy dopływ krwi tętniczej ustaje, krew zaczyna powoli odpływać z jamek i prącie wiotczeje. Ciało gąbczaste prącia jest tworem nieparzystym położonym w płaszczyźnie pośrodkowej po dolnej stronie prącia. W ciele gąbczastym wyróżnia się trzy zasadnicze części: właściwe ciało gąbczaste prącia, opuszkę prącia i żołądź prącia. Właściwe ciało gąbczaste prącia leży w podłużnym rowku utworzonym przez ciała jamiste na ich dolnej powierzchni. Ma ono kształt walcowaty i na całej długości przebiega w nim cewka moczowa. Opuszka prącia stanowi jego część tylną. Pokryta jest przez mięsień opuszkowo-gąbczasty, który przyczynia się do wytrysku nasienia. Żołądź prącia ma kształt stępionego stożka, znajduje się na niej zewnętrzne ujście cewki moczowej. Podstawa żołędzi jest wyżłobiona i wsuwają się w nią przednie końce ciał jamistych prącia. Ciało gąbczaste okryte jest cienką osłonką, tzw. błoną białawą, dzięki czemu nie usztywnia się ono w czasie wzwodu tak znacznie jak ciała jamiste i cewka moczowa nie zostaje zaciśnięta. Budowa taka umożliwia wytrysk nasienia w czasie wzwodu prącia. Zapalenie żołędzi i napletka (balanitis, balanoposthitis), może być powikłaniem rzeżączki, rzęsistkowicy grzybicy, opryszczki lub kiły. Może występować w przebiegu chorób układowych (twardzina, łuszczyca). Najczęściej B. związane jest z wąskim pierścieniem napletka (stulejka) i zaniedbaniami higieny członka, wtedy wydzielina podnapletkowa zostaje zakażona bakteriami beztlenowymi powodującymi zapalenie i niszczenie tkanek. Zakażeniom tym sprzyja cukrzyca. Objawami są bolesność, podrażnienie i wydzielina spod napletka. W wyniku obrzęku napletka może pojawić się stulejka. Na żołędzi pojawiają się sączące nadżerki, a węzły chłonne pachwinowe mogą być powiększone i bolesne. Przed leczeniem należy potwierdzić przyczynę badaniami bakteriologicznymi, immunologicznymi i innymi, a następnie w zależności od czynnika wywołującego odpowiednio leczyć, najczęściej sulfonamidami, antybiotykami i lekami przeciwgrzybiczymi. Balanitis sprzyja zwężeniu ujścia cewki moczowej, powstawaniu stulejki i nowotworów.W razie rozpoznania stulejki wskazane jest leczenie operacyjne. Stanami przedrakowymi są: erytroplazja Queyrata i marskość żołędzi i napletka (następstwo przewlekłego stanu zapalnego ze stwardnieniem i zblednięciem w okolicy szczytu żołędzi, często powodujące zwężenie cewki). Priapizm to bolesny, długotrwały (nieprawidłowy) wzwód prącia, któremu nie towarzyszy uczucie pobudzenia seksualnego wynikający z nie w pełni wyjaśnionych zaburzeń naczyniowych i neurologicznych. Najczęstszymi przyczynami są zakrzepy żylne w żyłach miednicy, długotrwała aktywność seksualna, białaczka, niedokrwistość sierpowata, obecność guza w miednicy, choroby mózgu lub rdzenia (np. kiła, nowotwór), zakażenia i stany zapalne męskich narządów płciowych, zwłaszcza z towarzyszącą kamicą. Ciała jamiste w priapizmie zawierają gęstą, ciemną krew żylną. Leczenie jest trudne i często nieskuteczne. Jeśli pochodzenie jest neurogenne to poprawę może przynieść ciągłe znieczulenie rdzeniowe. Próbuje się też obarczyć ciała jamiste nakłuwając je grubą igłą lub przez chirurgiczne wytworzenie połączenia pomiędzy ciałami jamistymi i żołędzia. Rokowanie, co do przywrócenia sprawności seksualnej, szczególnie w długo trwających przypadkach jest złe. Złamania prącia są wywołane przez bezpośredni tępy uraz (nierzadko podczas stosunku seksualnego) powodujący zgięcie wzwiedzionego członka. Dochodzi do rozdarcia błony białawej (otaczającej ciała jamiste) i w około 20% przypadków do uszkodzenia cewki moczowej. Wymaga leczenia operacyjnego.