A - B - C - D - E - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P - R - S - T - U - W - Z

---

POMPA SODOWO-POTASOWA

pompa jonowa; zależny od dostarczanej energii (ATP) system aktywnego transportu przez błony komórkowe występujący we wszystkich komórkach zwierzęcych. Stanowi ją zlokalizowana w błonach plazmatycznych grupa specyficznych białek, które wykorzystują energię pochodzącą z rozkładu ATP do wymiany jonów sodowych z wnętrza komórki na jony potasowe wnikające z zewnątrz. Wymiana ta jest nierównomierna; dwa jony potasowe zostają wprowadzone do komórki w miejsce trzech jonów sodu usuwanych na zewnątrz. W tym wypadku wytwarzany gradient stężeń do-tylny cząstek obdarzonych ładunkiem elektrycznym, zatem tworzy się także gradient (napięcie) elektryczny. Stan taki określany jest jako polaryzacja błony. Oba jony mają ładunek dodatni, ponieważ jednak wewnątrz komórki jest mniej jonów potasowych niż jonów sodowych na zewnątrz, wnętrze komórki jest względem środowiska naładowane ujemnie (gradient elektrochemiczny). Jest on formą gromadzenia energii (podobnie jak zgromadzona pod zaporą woda). Gradient ten jest tak ważny dla niektórych komórek (np. komórek nerwowych), że przeznaczają one na jego utrzymanie 70% energii uzyskiwanej z przemian metabolicznych. Zakumulowana w gradiencie energia może zostać wykorzystana do aktywnego transportu wielu podstawowych substancji, a także w procesie przewodzenia pobudzeń w układzie mięśniowym i nerwowym.