A - B - C - D - E - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P - R - S - T - U - W - Z

---

PAZNOKCIE

zrogowaciałe twory naskórkowe (przydatki skóry) pokrywające grzbietowe powierzchnie końców palców rąk i stóp. Części boczne płytki paznokcia i jej część tylna tkwią w fałdzie naskórka (wał paznokciowy), który przy samej płytce tworzy cienki obrąbek, zwany popularnie skórką. Część tylna paznokcia jest nazywana korzeniem (długość 2-3 mm), leżącym na macierzy i pokrytym wałem. Płytka P. (trzon) leży na łożysku R (macierz), które w istocie jest typowo zbudowaną skórą pokrytą naskórkiem, analogicznym do występującego w innych miejscach ciała, lecz o odmiennym rodzaju keratynizacji. Grubość płytki wynosi około 0,5 mm, lecz waha się w zależności od wykonywanej pracy i innych czynników. W warunkach prawidłowych powierzchnia płytki jest gładka, lśniąca, bladoróżowa. Widoczna u nasady paznokcia łukowaty jaśniejszy obszar jest wystającym spod skóry fragmentem korzenia R Wzrost R jest stosunkowo powolny i wynosi około 0,1 mm na dobę. Całkowity odrost płytki trwa od 90 do 150 dni, a na stopach nawet dłużej. R są (podobnie jak włosy) nie unerwione, a ból przy ich wyrywaniu pochodzi ze skóry. R są u człowieka narządem szczątkowym i nie spełniają żadnej ważnej funkcji w organizmie. Chronią jedynie opuszki palców przed działaniem czynników zewnętrznych nieco je usztywniają. Choroby R stanowią istotny defekt kosmetyczny. Łamliwość spowodowana zaburzeniami odżywczymi, często pojawia się w chorobach wyniszczających i u osób starszych. W przypadkach takich tworzą się podłużne bruzdy, a wzdłuż nich pojawiają się pęknięcia. Mogą stanowić element szerszego problemu lub dotyczyć tylko R Szponowatość paznokci polega na zmianach przerostowo-zniekształcających (płytka grubieje i nadmiernie rośnie, często w nieprawidłowym kierunku może osiągać grubość do cm i długość kilkudziesięciu). Odbywa się to wskutek gromadzenia nadmiernej ilości mas rogowych w łożysku. Zmieniony R jest twardszy od prawidłowego i ciemno zabarwiony. Przyczynami
bywają miejscowe czynniki drażniące, uszkodzenia nerwów obwodowych i naczyń, skłonność rodzinna, podeszły wiek, zaniedbania higieniczne, ucisk mechaniczny itp. Złuszczanie płytki R polega na oddzielaniu się powierzchownej warstwy płytki, które rozpoczyna się od jej końca. Po jej odpadnięciu odsłonięciu ulega łożysko R z resztkami rozwłóknionej płytki. Niekiedy zmiany pojawiają się bez uchwytnej przyczyny, mogą występować rodzinnie, lecz najczęściej jest objawem niektórych chorób zakaźnych, chorób endokrynologicznych i skórnych i dotyczy wówczas wszystkich paznokci. Może doprowadzić do trwałego zaniku płytki R lub pojawiać się tylko okresowo. Podobnie przebiega oddzielanie się płytki, która dzieli się na część powierzchowną (popielato-brunatną) i rozwłóknioną głęboką, często tworzące jakby garb. Proces chorobowy obejmuje często kilka palców, rzadko wszystkie. Zanik R, będący wrodzonym zaburzeniem rozwojowym, polega na ścieczeniu płytki i zmniejszenia jej spoistości. Niekiedy pojawia się w niedoczynności gruczołów dokrewnych (płciowych, tarczycy). Pojawianie się białych plam na R (bielactwo R) jest zaburzeniem o nieznanej przyczynie. Srebrzystobiałe plamy (kwitnienie paznokci) o różnej intensywności i wielkości (niekiedy obejmują cały R) pojawiają się najczęściej u kobiet. Jest to wada kosmetyczna mogąca wynikać z zaburzeń rogowacenia płytki lub odkładania się substancji białkowych; czasami zmiany ustępują samoistnie. Zniekształcenia R przybierać mogą różną formę. R łyżeczkowate występują zwykle u kobiet. Płytka jest płaska lub miseczkowato wgłębiona. Pojawiają się zwykle w niedoborze żelaza, witamin, po kontakcie z produktami ropopochodnymi lub ługami, bywają też deformacją wrodzoną. Płytki przypominające kształtem szkiełka od zegarków (połączone z przerostem policzków paznokciowych palców palce Hipokratesa, pałeczkowate) pojawiają się czasem przy rozstrzeniach oskrzeli i gruźlicy płuc. R wrośnięty polega na nadmiernym wzroście bocznym płytki paznokciowej, co wywołuje odczyn zapalny ze strony wału R i nadmierny rozrost tkanek otaczających. Problem dotyczy najczęściej paluchów, a związany jest najczęściej z nieprawidłowym ustawieniem stopy, noszeniem zbyt ciasnego obuwia i niewłaściwym obcinaniem paznokci (na okrągło). Grzybica paznokci, najczęściej wywołana zakażeniem drożdżakowym, powoduje pogrubienie i rozwarstwienie R, zmianę jego zabarwienia i wynikający z tego defekt kosmetyczny.

Zobacz również, zioła PAZNOKCIE:

• Owies Zwyczajny
• Skrzyp Polny