A - B - C - D - E - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P - R - S - T - U - W - Z

---

NIEDOROZWÓJ UMYSŁOWY

upośledzenie umysłowe, oligofrenia; charakteryzuje się istotnie niższym, niż przeciętnym ogólnym funkcjonowaniem intelektualnym z jednocześnie współwystępującym ograniczeniem w zakresie dwóch lub więcej spośród następujących umiejętności przystosowawczych: porozumiewania się, samoobsługi, trybu życia domowego, uspołecznienia, korzystania z dóbr społeczno-kulturalnych, samodzielności, troski o zdrowie i bezpieczeństwo, umiejętności szkolnych, organizowania czasu wolnego i pracy. Należy odróżnić niedorozwój umysłowy od otępienia (demencji). Niedorozwój umysłowy powstaje przed 18 r.ż., zaś otępienie później. Wiele osób używa zamiennie, takich terminów jak: niedorozwój umysłowy, nazwany oligofrenią, zahamowanie rozwoju umysłowego, obniżenie sprawności intelektualnych, opóźnienie rozwoju umysłowego, niepełnosprawność umysłowa oraz zaburzenia w uczeniu się. Tak więc niedorozwój umysłowy różni się od zahamowania rozwoju umysłowego (okresowego i trwałego), od obniżenia sprawności intelektualnych (okresowego i trwałego, np. jednostka o uprzednim wysokim poziomie inteligencji po poważnym urazie mózgu może funkcjonować na poziomie niższym, niż przeciętnym; jej ogólny poziom inteligencji uległ obniżeniu, nie jest ona jednak umysłowo upośledzona). Należy także odróżniać niedorozwój umysłowy od opóźnienia rozwoju umysłowego, w którym istnieje uzasadnione prawdopodobieństwo, iż rozwój ten dojdzie do normy. Niedorozwój umysłowy charakteryzuje się istotnie niższym, niż przeciętnym ogólnym funkcjonowaniem intelektualnym, niższym o dwa odchylenia standardowe. Skale pomiaru inteligencji są tak znormalizowane, iż średni iloraz inteligencji próbki ogólnej populacji wynosi 100, zaś odchylenia standardowe, zależnie od zastosowanej skali pomiaru inteligencji wahają się w granicach od 15 do 16. W tych więc skalach, w których odchylenie standardowe wynosi 15 (jak np. w skalach inteligencji D. Wechslera -IQ) ilorazy niższe niż 70 będą wskazywać na U. W głębokim U. (wskaźnik IQ poniżej 20) brak jest wykształcenia mowy artykułowanej, możliwości uczenia się i przystosowania społecznego czynią ludzi dotkniętych niedorozwojem w tym stopniu niezdolnymi do samodzielnej egzystencji w społeczeństwie. Czynnikami etiologicznymi U. są czynniki genetyczne, patologia ciąży, porodu i okresu wczesnodziecięcego oraz czynniki środowiskowe (odgrywają głównie rolę w U. lżejszego stopnia).