MÓZGOWIE

A - B - C - D - E - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P - R - S - T - U - W - Z


MÓZGOWIE

określenie zawartości jamy czaszki składającej się z tkanki nerwowej i glejowej; na podstawie rozwoju filogenetycznego i osobniczego mózgowie można podzielić na 5 odcinków: kresomózgowie, międzymó-zgowie, śródmózgowie, tyłomózgowie wtórne, rdzeń iomózgowie. Tyłomózgowie wtórne i rdzeniomózgowie tworzą razem tyłomózgowie. Kresomózgowie - najbardziej do przodu położona i największa z pięciu części mózgowia, która w filogenezie wykazuje największy rozwój. Kresomózgowie pełni rolę kontrolną nad całym ośrodkowym układem nerwowym, nad wszystkimi ośrodkami położonymi w pozostałych częściach mózgowia. K. składa się z dwóch symetrycznych półkul mózgowych i połączeń między nimi. Międzymózgowie - w tym odcinku mózgowia znajduje się duża masa istoty szarej - wzgórze. Część leżąca niżej nazywana jest podwzgórzem. Od strony grzbietowej międzymózgowie pokryte jest przez kresomózgowie, a jego część brzuszna, podwzgórze leży na podstawie mózgu odsłonięte. Podwzgórze - to część międzymózgowia będąca wspólnym szlakiem pobudzającym zarówno przysadkę mózgową, jak i otrzymującym informacje ze wszystkich obszarów ośrodkowego układu nerwowego. Twórz)' pomost pomiędzy czynnościami mózgu, a mechanizmami fizjologicznymi ustroju. Zawiera ośrodki termoregulacji, głodu, sytości, metabolizmu tłuszczów oraz ośrodki kontrolujące niektóre emocje. Moduluje ono aktywność obu płatów przysadki mózgowej. Syntetyzuje hormony docierające bezpośrednio do przedniego płata przysadki przez wyspecjalizowany układ krążenia wrotnego (są połączone szypułą tkanki nerwowo-naczyniowej). Neurohormony R regulują syntezę oraz wydzielanie sześciu najważniejszych hormonów peptydowych przedniego płata przysadki, a te z kolei wpływają na czynność obwodowych gruczołów wewnątrzwydzielniczych (tarczycy, nadnerczy i gonad) oraz na procesy wzrostu i laktacji. Tylny płat przysadki zawiera bezpośrednie połączenia włóknami nerwowymi z R Za ich pomocą R wpływa poprzez przysadkę na regulację gospodarki wodnej ustroju, wydzielanie gruczołów mlekowych i skurcz macicy. Wszystkie hormony p. i przysadki są wydzielane pulsacyjnie lub w sposób epizodyczny, w ciągu wzajemnie przeplatających się krótkotrwałych stanów aktywności i spokoju. Niektóre hormony np. ACH, hormon wzrostu (GH), prolaktyna wykazują ściśle określony dobowy rytm wydzielania, ze szczytem i minimum w określonych porach. Niektóre rejony R pełnią funkcję zegara biologicznego. Inne hormony np. lutropina (LH) lub folikulotropina (FSH) wykazują specyficzne rytmy w trakcie cyklu miesięcznego. Śródmózgowie - jest najmniejszą częścią mózgowia tworzy je górna część pnia mózgu położona pomiędzy mostem i międzymózgowiem. W Ś. leżą jądra nerwów czaszkowych (III, IV, V) oraz przechodzą drogi czuciowe i ruchowe. Część grzbietowa śródmózgowia utworzona jest przez blaszkę czworaczą, w której wyróżnia się górki przednie i tylne. Przez S. przechodzi tzw. wodociąg mózgu (wodociąg Sylwiusza) łączący III i IV komorę mózgową. Tyłomózgowie - łączy się bezpośrednio z rdzeniem kręgowym. Do tyłomózgowia należą: rdzeń przedłużony, most i móżdżek. Rdzeń przedłużony - czyli opuszka rdzenia kręgowego, jest najstarszą strukturą mózgowia, stanowiąc rodzaj łącznika mózgu z położonym pozaczaszkowo rdzeniem kręgowym. Ma on kształt spłaszczonego stożka łączącego się podstawą z mostem, a ściętym końcem z rdzeniem kręgowym. Ma dwie powierzchnie: podstawną i grzbietową. Na powierzchni podstawnej widoczne są grube powrózki ciągnące
się wzdłuż rdzenia, oddzielone głęboką bruzdą. Są to tzw. piramidy. W dolnej części rdzenia przedłużonego piramidy krzyżują się. W tym miejscu umownie zaczyna się rdzeń kręgowy. Z boku piramid leżą, oddzielone od nich bruzdą, sznury boczne z obecną u ich szczytu charakterystyczną wyniosłością, zwaną oliwką. Na powierzchni grzbietowej rdzenia przedłużonego biegną pęczki włókien nerwowych. U góry rdzeń przechodzi w konary dolne móżdżku. R. zawiera zarówno istotę szarą, jak i istotę białą, jednak ich rozmieszczenie jest odmienne niż w mózgu: na zewnątrz jest istota biała, wewnątrz - szara. Istotę białą tworzą liczne drogi nerwowe, spośród których wyróżniają się wymienione już wcześniej piramidy, które są utworzone przez drogi rdzeniowokorowe. W R., a dokładniej w tworze siatkowatym rdzenia, znajdują się centra kontrolujące podstawowe funkcje narządów wewnętrznych. Są tam zlokalizowane ośrodki oddychania, naczynioruchowe i sercowe, wreszcie - ośrodki związane z czynnością przewodu pokarmowego. W tym obszarze centrum stanowi jednocześnie ośrodkową część autonomicznego układu nerwowego. Most - widoczny jest na podstawie mózgu jako białe uwypuklenie. W środkowej bruździe podstawnej mostu leż)' tętnica podstawną mózgu. Konarami środkowymi móżdżku most połączony jest z móżdżkiem. Móżdżek - jest drugą, co do wielkości częścią mózgowia. Znajduje się w nim ośrodek odruchowej koordynacji mięśniowej i ruchów złożonych. Odbiera informacje wysyłane przez wszystkie typu receptorów całego ciała, przetwarza je, gromadzi na ułamki sekund, a następnie kontroluje układ ruchu. Nie inicjuje ruchów ciała, lecz pełni funkcję dystrybutora siły skurczów mięśni poprzecznie prążkowanych, umożliwiających poruszanie się człowieka, utrzymanie wyprostowanej postawy i wykonywanie płynnych ruchów kończyn. Móżdżek jest znacznie mniejszy od półkul mózgowych (od których oddzielony jest poprzecznie ułożoną płytką opony twardej tzw. namiotem móżdżku), ale jego powierzchnia jest bardzo pofałdowana. Powierzchnia kory M. stanowi V4 powierzchni kory mózgu (wąskie zakręty i głębokie szczeliny). M. łączy się z pozostałymi częściami mózgowia za po-mocą trzech konarów, przez które biegną włókna do i z narządu. Jego uszkodzenia prowadzą do zaburzeń w koordynacji ruchów zależnych od woli. Zaburzeniu ulegają zakres, tempo i siła ruchów. Objawami chorób M. są: ataksja (chwiejny chód, na szeroko rozstawionych nogach), dysme-tria (niezdolność kontrolowania zakresu ruchów), dysdiadochokineza (niezdolność wykonywania szybkich, naprzemiennych ruchów), hipotonia (obniżone napięcie mięśniowe) dekompozycja ruchów (niemożność płynnego wykonywania następujących osobie naturalnych składowych ruchu), drżenie objawiające się jako zamiarowe lub posturalne, dyzartria z mową zamazaną i nieprawidłowym wymawianiem i brakiem modulacji głosu (mowa skandowana) oraz oczopląs z fazą szybką skierowaną w stronę uszkodzenia M. Uszkodzenia mogą mieć charakter pourazowy, naczyniowy (krwotoki, zawały) lub nowotworowy. Inną grupę przyczyn uszkodzeń są choroby zwyrodnieniowe (zwyrodnienia móżdżkowo-rdzeniowe), z których większość jest dziedziczna (ataksje dziedziczne), a charakter ich jest przewlekły postępujący.








Strona niezależnego Dystrybutora nie jest własnością firmy Akuna Polska Sp. z o.o., która nie
ponosi odpowiedzialności za informacje na niej podane.