MOWA

A - B - C - D - E - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P - R - S - T - U - W - Z


MOWA

jest cennym atrybutem umożliwiającym porozumiewanie się ludzi przy użyciu języka. Wykształciła się zaledwie 50 tysięcy lat temu. Każdy język składa się ze zbioru symboli oznaczających rzeczy (słownictwo) oraz z gramatyki (zbiór reguł, zgodnie z którymi pojedyncze słowa są łączone). Początkowo niemowlę komunikuje się z otoczeniem za pomocą płaczu wyrażającego głód, gniew lub ból. W wieku około 5 miesięcy większość niemowląt zaczyna wydawać dźwięki przypominające ludzką mowę, powtarzając je w formie zabawy wokalnej zwanej gaworzeniem. Do wieku około 18 miesięcy potrzeby komunikacyjne są zaspokajane przy użyciu głównie języka gestów lub ekspresyjnych dźwięków. Ponieważ rodzice kojarzą je z odpowiednimi potrzebami dziecka porozumienie jest możliwe. We wczesnym okresie, M. przypomina przekaz telegraficzny, gdyż wszystkie słowa i końcówki wprowadzające subtelne różnice znaczeniowe są pomijane. W dalszym rozwoju dziecko wypowiada dłuższe zdania i w wieku około 4 lat potrafi już prowadzić dorosłe rozmowy. Każde zdrowe dziecko przechodzi w swym rozwoju okres, w którym przyswaja M. z dużą łatwością. Ten okres kończy się jednak wraz z wejściem w okres dojrzewania i człowiek, który swej szansy nie wykorzysta traci ją bezpowrotnie. Teoria ta opiera się na badaniu nielicznych przypadków dzieci wychowywanych przez zwierzęta (najczęściej wilczyce, ale również lamparty i niedźwiedzie) lub izolowanych od społeczeństwa przez patologiczne rodziny. Opisy takich sytuacji są najczęściej stare, nie pochodzą od naukowców i są nieliczne stąd ich wartość naukowa jest nieznaczna. W rozwoju umiejętności mowy bierze udział wiele części mózgu, w procesie ewolucji wraz z rozwojem kory mózgowej rozwinął się ośrodek mowy, a część ruchowa kory i móżdżek zarządzają właściwymi ruchami warg i języka. Ośrodek Wernickiego znajdujący się w płacie skroniowym, interpretuje znaczenie dźwięków i przekazuje impulsy do ośrodka Brocka w płacie czołowym, który koordynuje ruchy mięśni związanych z mową. U większości praworęcznych ośrodek mowy mieści się w lewej półkuli mózgowej. Zaburzenia mowy powstają z różnorakich przyczyn; uszkodzenia krtani w następstwie procesu zapalnego, rozrostu nowotworowego należą do jednych z najczęstszych przyczyn. Wrodzone wady warg, języka, podniebienia, uzębienia jak również uszkodzenia aparatu artykulacyjnego, uszkodzenia narządu słuchu, choroby OUN (zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, stłuczenie mózgu, krwiaki śródczaszkowe, krwawienia podpajęcze). Uszkodzenie ośrodka Brocka powoduje, że człowiek nie może posługiwać sika (afazja ruchowa). Uszkodzenie ośrodka Wernickego, powoduje wystąpienie afazji czuciowej, w której chory pomimo nieuszkodzonego słuchu nie rozumie cudzej mowy. Opisano także afazję amnestyczną, kiedy chory nie potrafi nazwać przedmiotów, ale opisuje je innymi słowami. M. może ulec zaburzeniu w następstwie uszkodzenia aparatu wykonawczego (dyzartria), którym są mięśnie biorące udział w akcie M. (języka, podniebienia miękkiego, krtani i warg) albo nerwy je zaopatrujące i ich ośrodki w pniu mózgu. Zaburzenia mowy pojawiają się w przypadku ich obustronnego uszkodzenia (mięśnie M. mają obustronne zaopatrzenie z kory mózgowej). Mowa dyzartryczna jest powolna, zamazana, bezgłośna (afoniczna) i często z przydźwiękiem nosowym (opadnięcie podniebienia miękkiego) -chory mówi jakby miał kluski w ustach. Dyzartria pojawia się często w połączeniu z zaburzeniami połykania (te same mięśnie). Ośrodki M. funkcjonują niezależnie od zdolności uczenia się, a więc zdolności intelektualnych. W czasach najnowszych zidentyfikowano inne, niewielkie wyspecjalizowane obszary odpowiedzialne za funkcje o wiele subtelniejsze. Ostatnio wykazano, że u osób znających dobrze dwa języki pewne obszary mózgu aktywują się tylko podczas posługi-
wania się językiem obcym, choć pobudzony jest równocześnie cały obszar odpowiedzialny za posługiwanie się językiem ojczystym. Rozwój mowy u ludzi możliwy był z powodu odpowiedniej mutacji genetycznej. Zidentyfikowano gen odpowiedzialny za możliwość artykulacji dźwięków, nie mają go np. szympansy; można je nauczyć języka migowego, ale nie potrafią wypowiadać słów. Wydawane podczas mowy dźwięki powstają w krtani dzięki strunom głosowym. Przemieszczają się przez gardło, a następnie w jamie ustnej (i nosowej) są modyfikowane głównie dzięki ułożeniu języka. Naukowcy znajdują wiele zaskakujących podobieństw do mowy ludzkiej u papug; sądzą, że artykułowana mowa pojawiła się na ziemi co najmniej 2 razy: u ludzi i papug, u obu gatunków zupełnie niezależnie choć oparta jest na tych samych zasadach (papugi używają swoich słów do porozumiewania się wewnątrz grupy). Nastąpiło połączenie unikatowych zdolności percepcyjnych mózgu i modyfikowania wydawanych dźwięków. Uważa się, iż pojawienie się zdolności do porozumiewania za pomocą M. spowodowało nagły skok ewolucyjny i wyodrębnienie człowieka z licznej grupy człekokształtnych. Mowa skandowana występuje często w zaawansowanych przypadkach stwardnienia rozsianego i chorobach móżdżku i polega na powolnej wymowie z tendencją do zacinania się na początku słowa lub sylaby. Zaburzenia mowy wymagają kompleksowego leczenia przez neurologów, laryngologów i foniatrów.







Zobacz również, zioła MOWA:




Strona niezależnego Dystrybutora nie jest własnością firmy Akuna Polska Sp. z o.o., która nie
ponosi odpowiedzialności za informacje na niej podane.