MIĘŚNIE

A - B - C - D - E - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P - R - S - T - U - W - Z


MIĘŚNIE

narządy ruchu zwierząt, stanowią osłonę szkieletu, utrzymują jego poszczególne części w najodpowiedniejszym dla danych warunków ustawieniu i wprawiają w ruch poszczególne części ciała. Są zbudowane z tkanki obdarzonej zdolnością do kurczenia się. M. poprzecznie prążkowane (szkieletowe) zachowują stałe napięcie dzięki pobudzającemu wpływowi centralnego układu nerwowego, a dodatkowo kurczą się zgodnie z naszą wolą (wyjątkiem jest M. sercowy). M. gładkie tworzą ściany narządów wewnętrznych (jelita, naczynia krwionośne, oskrzela itd.) i działają niezależnie od woli. Prążkowanie M. szkieletowych i M. sercowego jest widoczne pod mikroskopem. Są jednymi z nielicznych komórek posiadających wiele jąder komórkowych, umiejscowionych nietypowo, bo na obrzeżach komórki, natomiast wnętrze jest wypełnione kurczliwymi miofibrylami. Każda miofibryla składa się z krótszych włókienek białkowych tzw. miofilamentów - cienkich kurczliwych włókienek białkowych znajdujących się w komórkach mięśniowych, zbudowanych z miozyny (grubsze) i aktyny (cieńsze). Ich wzajemne przesuwanie się prowadzi do skracania się komórek mięśniowych (włókien mięśniowych) i skurczu mięśni. Impuls nerwowy docierając do M. po-woduje pobudzenie zewnętrznej błony komórkowej (sarkolemy), co prowadzi do aktywacji ich układów kurczliwych i wzajemne zachodzenie na siebie włókien aktyny i miozyny wzajemnym ruchem ślizgowym. Skurcz komórki M. poprzecznie prążkowanego jest szybki, lecz nie może trwać długo, konieczna jest przerwa (odpoczynek) przed następnym skurczem. Skurcz całego M. jest wynikiem sumowania się jednoczesnych skurczów wielu zawartych w nim komórek M. W mięśniach gładkich brak jest wyraźnego prążkowania, mają jedno jądro komórkowe i kurczą się wolno, natomiast mogą pozostawać w stanie skurczu przez długi okres. Wyróżnia się 3 typy skurczów mięśnia: izometryczny - zmiana napięcia mięśnia bez zmiany jego długości; izotoniczny - zmiana długości bez zmiany napięcia; auksotoniczny - zmiana napięcia i długości. Pojedyncze pobudzenie komórki mięśniowej powoduje pojedynczy skurcz, trwający wraz z fazą rozkurczu 75-120ms. Poszczególne typy skurczu występują jako wzajemne kombinacje: skurcz izometryczny przy zbyt dużym oporze, np. ciężkim przedmiocie przechodzi w skurcz izotoniczny utrzymujący mięsień w stałym napięciu, co zapobiega zerwaniu mięśnia. Forsowna praca M. wymaga dużych zasobów energii. W pierwszej fazie pracy (kilka sekund) czerpana jest ona z ATP (w stanie stężenia pośmiertnego czasowy skurcz wszystkich M. wynika z wyczerpania puli ATP), w następnych etapach spożytkowywana jest energia zmagazynowana w postaci fosfokreatyny, ale ta również szybko się wyczerpuje. W dalszym etapie wykorzystywany jest glikogen rozkładany do glukozy. W procesach wykorzystania związków wysokoenergetycznych konieczna jest obecność tlenu. Brak tlenu powoduje przejściowo przemiany beztlenowe dostarczające jednak znacznie mniej energii niż metabolizm beztlenowy. Osłabieniu ulega siła skurczu i pojawia się zmęczenie mięśnia. Efektem ubocznym jest gromadzenie się kwasu mlekowego. Prowadzi to do powstania długu tlenowego. Występujący w komórkach M. czerwony pigment - mioglobina (podobna strukturalnie do hemoglobiny) pośredniczy w transporcie tlenu z hemoglobiny krwi do łańcucha oddechowego komórki. Ma ona również umiarkowaną zdolność do okresowego magazynowania tlenu. Konwersja energii skurczu jest mało efektywna, jedynie 30% energii uwięzionej w cząsteczkach glukozy zostaje zużyte na pracę mechaniczną. Pozostała energia zamienia się w ciepło, wyzwalane przede wszystkim w wyniku działania sił tarcia w komórce M. Dlatego przy wykonywaniu ciężkiej pracy fizycznej towarzyszy uczucie gorąca i dlatego też M. drżą (skurcze). Końce M. szkieletowych przyczepiają się najczęściej do sąsiadujących kości, a skurcz M. przyciąga je lub oddala, a połączenie stawowe pomiędzy nimi funkcjonuje jak dźwignia. M. mogą jedynie ciągnąć (nie pchać). Działają antagonistycznie względem siebie np. zginacz zgina a prostownik prostuje. Gdy jeden (agonista) kurczy się to antagonista jest rozluźniony. M. szkieletowy pobudzony pojedynczym impulsem nerwowym odpowiada pojedynczym skurczem, lecz zjawisko takie może być obserwowane tylko w warunkach laboratoryjnych. Normalnie otrzymuje on serię impulsów w krótkim czasie, co wywołuje nie serię pojedynczych skurczów, ale pojedynczy ciągły skurcz zwany skurczem tężcowym. Czynności takie jak nawlekanie igły, ciągnięcie liny czy długi bieg wymagają serii takich skurczów tężcowych. Nawet w spoczynku M. pozostają w fazie częściowego skurczu (napięcie mięśniowe, tonus). Jest stanem niezależnym od świadomości i służy utrzymaniu gotowości do wykonania pełnego skurczu, zależnym od stałego napływu pobudzeń z układu siatkowatego. Zmęczenie M., poza subiektywnym odczuciem, przejawia się spadkiem szybkości i siły skurczu. Jego mechanizm nie został w pełni wyjaśniony, ale decydującą role odgrywają dwa czynniki: kumulacja jonów wodorowych (spadek pH) w cytoplazmie oraz spadek zawartości ATP na skutek przewagi zużycia nad produkcją. Zaburzenia ich funkcjonowania mogą mieć różne przyczyny. Kurcz mięśniowy to samoczynne skrócenie długości mięśnia, któremu zwykle towarzyszy ból. Jedna z form jest dobrze znana sportowcom, a jej przyczyną jest nagromadzenie produktów przemiany materii (nadmierna praca, niedostateczna wymiana przez układ krwionośny) gł. kwasu mlekowego. W fazie odpoczynku dostępność tlenu jest wystarczająca, aby rozłożyć nagromadzony kwas mlekowy. Ryzyko wystąpienia skurczu maleje w wyniku regularnego treningu (poprawa wykorzystania i dostarczania tlenu). Kurcz może być też wynikiem miejscowych zaburzeń w czynności układu nerwowego (ucisk dysku międzykręgowego na nerw, zaburzenia elektrolitowe np. nadmiar potasu, ciąża, neuropatia). Pojawiają się najczęściej w nocy, dotyczą mięśni łydek lub uda. Naderwanie M. (naciągnięcie) powstaje najczęściej w wyniku gwałtownego szybkiego ruchu, powodującego silne napięcie mięśni. Bardziej zagrożone są mięśnie nierozgrzane, u osób starszych. Goi się samoistnie po okresie wypoczynku. Podobne przyczyny, choć o większym natężeniu powodować mogą zerwanie M., powodując przerwanie ciągłości jego włókien jest ciężkim obrażeniem układu ruchu. Miejsce zerwania wypełnia się krwią, a po czasie tkanką bliznowatą, niemającą wartości podczas skurczu. M. pozostaje słabszy, w stopniu zależnym od stopnia uszkodzenia. Potwierdzone kliniczie (ból, brak czynności M.) i ultrasonograficznie rozległe uszkodzenia wymagają zaopatrzenia operacyjnego. Istnieje wiele nieurazowych chorób M.: miastenia (nużliwość), różnego rodzaju dystrofie, miotonia, kostniejące zapalenie mięśni. Mięśnie nieużywane ulegają zanikowi. Podobny zanik może być rezultatem uszkodzenia rdzenia kręgowego (uraz, degeneracja rogów przednich) i zaniku unerwienia mięśnia koniecznego dla prawidłowego funkcjonowania komórki M ( układ mięśniowy).






Zobacz również, zioła MIĘŚNIE:




Strona niezależnego Dystrybutora nie jest własnością firmy Akuna Polska Sp. z o.o., która nie
ponosi odpowiedzialności za informacje na niej podane.