MARTWICA

A - B - C - D - E - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P - R - S - T - U - W - Z


MARTWICA

suma zmian morfologicznych charakteryzujących nagle obumarłą komórkę lub ich zespół (także narząd) w organizmie żywym. Jedną z przyczyn może być zmniejszenie zaopatrzenia tkanek w krew przez tętnice (np. zator tętniczy) lub zaburzenie odpływu żylnego. W pierwszym przypadku do M. dochodzi bardzo szybko, natomiast w drugim znacznie wolniej (może się dokonywać w ciągu kilku lat). M. rozsiana występuje w wielu miejscach, a spowodowana jest zaczopowaniem wielu drobnych odżywczych naczyń krwionośnych przez czopy bakteryjne. Martwica Balsera - jest specyficzną odmianą zmian M. wywołaną wydostawaniem się soku trzustkowego zawierającego enzymy trawienne z narządu do tkanki tłuszczowej. Pojawia się w następstwie urazu trzustki i zmian chorobowych powodujących jej ostre zapalenie. Uczynniona na miejscu zmian lipaza rozkłada tłuszcz na glicerol i kwasy tłuszczowe, które z solami wapnia, sodu i potasu tworzą mydła. Nierozpuszczalne w wodzie mydła wapniowe osadzają się w postaci kredowo-szarych ognisk w licznych, najczęściej wewnątrz-brzusznych narządach. Objaw ten towarzyszy innym, najczęściej bardzo dramatycznym objawom ostrego zapalenia trzustki. Martwica brodawek nerkowych - wywołana ich niedokrwieniem powoduje oddzielenie się martwiczych tkanek brodawek, co może utrudniać odpływ moczu i powodować wodonercze. Dla jej wywołania niedokrwienie jest powiązane z zakażeniem bakteryjnym. Może być powikłaniem cukrzycy, odmiedniczkowego zapalenia nerek oraz pojawiać się u osób nadużywających fenacetyny. Choroba może przebiegać ostro (u chorych z wodonerczem lub cukrzycą, w bezpośrednim związku z zakażeniem) z bólami w okolicy lędźwiowej, a nawet kolką nerkową. Leczenie polega na kontroli choroby podstawowej, lecz rokowanie jest zawsze niepewne. Martwica głwy - kości udowej jest powikłaniem niektórych urazów powodujących uszkodzenie naczyń krwionośnych zaopatrujących głowę kości udowej w krew (zwichnięcie biodra, złamanie szyjki kości udowej), a także niektórych działań lekarskich, zwłaszcza w leczeniu wrodzonej dysplazji biodra u dzieci (forsowne ustawienie stawu biodrowego np. powszechnie stosowana dawniej pozycja żabki, uszkodzenie tętnicy podczas zabiegu operacyjnego). Inną przyczyną może być stosowanie leków sterydowych w sposób przewlekły (w toczniu układowym, reumatoidalnym zapaleniu stawów, po przeszczepie nerek, w astmie), nadużywanie alkoholu, anemia sierpowata, choroby rozrostowe układu krwiotwórczego, zaburzenia krzepnięcia, przewlekłe zapalenie trzustki, choroba kesonowa i napromieniowanie (aseptyczna M. głowy kości udowej u dorosłych). M. powoduje ból w pachwinie, biodrze i pośladku, nasilający się przy ruchach i obciążaniu kończyny oraz bólowe ograniczenie zakresu ruchów w stawie biodrowym, a w związku ze stopniowo nasilającą się deformacją (spłaszczenie głowy) dochodzi do rozwoju zmian zwyrodnieniowych w nieprawidłowo obciążanym stawie (również w nieuszkodzonej pierwotnie panewce). Niekiedy wyczuwalne jest przeskakiwanie. Decydujące jest badanie radiologiczne ewentualnie rezonans magnetyczny. U dorosłych leczeniem z wyboru jest często endoprotezoplasyka stawu natomiast u dzieci z zaawansowanymi zmianami konieczne jest wykonywanie skomplikowanych zabiegów operacyjnych mających zmienić warunki anatomiczne i odtworzyć staw (różnego rodzaju osteotomie miednicy). Martwice kostne - dotyczyć mogą także innych kości i są najczęściej wynikiem urazów niszczących ich ukrwienie. Istnieją też postaci samoistne, pojawiające się najczęściej u dzieci i młodzieży, a składa się na nie wiele jednostek chorobowych (np. choroba Perthes'a -głowa kości udowej, Haglunda - kość piętowa). Przyczyny ich powstawania nie są poznane, choć wspólną cechą jest upośledzenie ukrwienia tych kości prowadzące do zaburzeń odżywczych. Zmiany te mogą być uwarunkowane wadami wrodzonymi lub anomaliami rozwojowymi, rozkojarzeniem hormonalnym lub nerwowym, niedoborami witaminowymi, wielokrotnymi mikrourazami, zatorem naczyń i innymi. Jałowe martwice kości to zmiany degeneracene w tkance kostnej, spowodowane zaburzeniami ukrwienia, które mogą wystąpić na skutek nagłego, rozległego urazu np. złamania lub są spowodowane przewlekłym przeciążeniem, intensywnym uprawianiem sportu itp. Nasady kości są odżywiane głównie za pośrednictwem naczyń krwionośnych przebiegających przez więzadła i torebkę stawową. Przerwanie tych naczyń doprowadza do niedokrwienia kości, przy czym zależnie od rozległości urazu stopień anemizacji może być różny. Zaburzenia ukrwienia mogą się całkowicie wyrównywać lub spowodować jałową martwicę części, bądź całych nasad kości długich lub całych kości. Objawy jałowej martwicy kości małych występują już po ok. 3-5 tyg., ale nekroza głowy kości udowej pojawia się po 2,3 latach od urazu np. po złamaniu szyjki kości udowej. Objawy martwicy niedokrwiennej zależą oczywiście od tego, jaka kość ulega martwicy, ale z reguły chorzy skarżą się na bóle, osłabienie siły mięśniowej, ograniczenie ruchomości. Badaniem potwierdzającym rozpoznanie jest zdjęcie rtg. Leczenie prowadzone jest kompleksowo, w przypadku jałowej martwicy z przeciążenia, polega na ograniczaniu wysiłku fizycznego, fizykoterapii, terapii polem magnetycznym, ultradźwiękami, stosowaniem gorsetu ortopedycznego (w przypadku jałowej martwicy kręgosłupa). Jałowa martwica głowy kości udowej jest wskazaniem do endoprotezoplastyki stawu biodrowego. Martwice jałowe szeregu kości mają określenia od badacza, który je po raz pierwszy opisał. Wyróżniamy, zatem martwicę jałową: kłykcia przyśrodkowego piszczeli (Ch. Blo-unta), guza piętowego (Ch. Haglunda) , kości łódkowatej stopy (Ch. Kohlera I), głowy II kości śródstopia (Ch. Kohlera II), kości księżycowatej (Ch. Kienbocka), guzowatości piszczeli (Ch. Osgooda Schiatterà), głowy kości udowej (Ch. Perthes'a), trzonów kręgosłupa (Ch. Scheuermanna). Martwica kory nerek - jest powikłaniem patologicznej ciąży, ostrych zakażeń, odwodnienia i innych ciężkich chorób prowadzących prawdopodobnie do rozległego skurczu tętniczek wewnątrznerkowych z ostrym niedokrwieniem. Objawem jest narastająca niewydolność nerek. Rokowanie jest niepomyślne, a jedynym ratunkiem może być dializa i przeszczep nerek. Martwica popromienna, poradiacyjna(radionekroza) - zmiany martwicze tkanek napromieniowanych w trakcie radioterapii lub przypadkowego narażenia na promieniowanie jonizujące. Radioterapia w procesie penetracji skóry powoduje nieuniknione uszkodzenia zarówno komórek nowotworowych, jak i normalnych zdrowych komórek organizmu. Podobnie, jak w przypadku poparzeń słonecznych przy nadmiernej ekspozycji na działanie promieni słońca, jednym z efektów ubocznych radioterapii jest wywołanie zapalnych stanów skóry, mogą one jednak być łagodzone za pomocą różnego typu preparatów białkowych. Jakkolwiek dodatkowo pacjenci cierpią także często z powodu nudności, wymiotów, anoreksji, puchnięcia kończyn, limfocytopenii (spadku ilości białych ciałek krwi), owrzodzenia błony śluzowej jamy ustnej i przełyku, a także uszkodzenia szpiku kostnego i zapalenia płuc. W efekcie takich objawów, pacjent musi nie tylko walczyć z nowotworem, ale także równocześnie z ubocznymi skutkami napromieniowania. Wprowadza się w radioterapii pewne ulepszenia, by zmniejszyć potrzebną dla skutecznej terapii ilość promieniowania. Stosuje się środki intensyfikujące działanie promieniowania radioaktywnego oraz środki zwiększające dotlenienie, mające na celu zwiększenie intensywności oddziaływania promieniowania na komórki nowotworowe, przy zastosowaniu niższych całkowitych dawek napromieniowania. Pomimo jednak wprowadzenia tych wszystkich innowacji, radioterapia nadal oddziałuje destruktywnie zarówno na zdrowe, jak i zmienione nowotworowo komórki. Martwica rozpływna - jest określeniem opisującym obumarcie tkanek w żywym ustroju z ich szybkim upłynnieniem przez enzymy uwolnione z uszkodzonych komórek i bakterii pojawiających się z czasem w ognisku M. Martwica skrzepowa to rodzaj zmian prowadzących do zatarcia struktur komórkowych, a tkanka martwa ma zwiększoną konsystencję w stosunku do żywego otoczenia. Warunkiem jej powstanie jest brak lub nie uczynnienie enzymów trawiących (rozpuszczających) komórki. Przykładem jest zawał serca, śledziony i nerki.








Strona niezależnego Dystrybutora nie jest własnością firmy Akuna Polska Sp. z o.o., która nie
ponosi odpowiedzialności za informacje na niej podane.