A - B - C - D - E - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P - R - S - T - U - W - Z

---

MARSKOŚĆ

anatomopatologiczne pojęcie obrazujące zmiany w tkankach lub narządach, będące wynikiem procesu chorobowego. Zmiany te polegają na zaniku komórek miąższowych i rozroście tkanki łącznej ulegającej bliznowaceniu. Doprowadza do trwałego uszkodzenia narządu. Dawniej używana w stosunku do płuc i nerek, obecnie jedynie w stosunku do wątroby i sromu. Marskość sromu (krocza kobiecego)
jest stanem zaniku elementów strukturalnych sromu. Jego powierzchnia jest lśniąca, napięta z licznymi ubytkami naskórka. Zazwyczaj łączy się z procesem zapalnym. Marskość wątroby to zaburzenie prawidłowej struktury narządu przez powstawanie guzków regeneracyjnych otoczonych tkanką włóknistą. Tkanka taka zastępuje zniszczoną procesem chorobowym tkankę prawidłową, a rozrastając się wypiera pozostałe fragmenty zdrowego miąższu. Choroba ma charakter postępujący. Zmiany dotyczą całego narządu, a włóknienie jest nieodwracalne. Jest częstą przyczyną zgonów, głównie wśród alkoholików. Prowadzą do niej także zapalenia wątroby, zarówno wirusowe, jak i w przebiegu zatruć, niedrożność dróg żółciowych (M. żółciowa), zaburzenia odpływu krwi żylnej (zespół Budda-Chiariego) i niedożywienie. M. jest więc ostatecznym etapem wielu form przewlekłego uszkodzenia wątroby. Uszkodzenie miąższu prowadzi do regeneracji z włóknieniem (naturalny proces naprawy uszkodzeń) oraz tworzenia w nowo powstałej tkance naczyń, jednak są one nieprawidłowe, co prowadzi do nadciśnienia w układzie żylnym wątroby i przewodu pokarmowego (nadciśnienie wrotne). Pogorszeniu ulegają także warunku odpływu żółci. U wielu pacjentów z M. przez długi okres nie występują żadne objawy kliniczne, inni zgłaszają osłabienie, brak apetytu, złe samopoczucie i postępującą utratę wagi. Pojawienie się i nasilenie dolegliwości zależne jest od stopnia wdolności czynnościowej wątroby oraz wysokości nadciśnienia wrotnego. W przypadku upośledzenia odpływu żółci pojawia się żółtaczka, świąd skóry oraz kępki żółte. Niedożywienie jest wtórne do utraty apetytu i upośledzenia wchłaniania z przewodu pokarmowego. Wątroba jest twarda, a jej choroba prowadzi do powstania niespecyficznych zmian w skórze i tkanki podskórnej: rumień dłoni, pajączki naczyniowe, przykurcz Dupuytrena, ginekomastia, obrzęk ślinianki przyusznej, łysienie. Pojawiają się zaniki mięśniowe i jąder. Nadciśnienie wrotne prowadzi do powstawania żylaków w obrębie ścian przewodu pokarmowego i ściany brzucha (wokół pępka głowa meduzy) oraz gromadzenia się płynu w jamie otrzewnowej - wodobrzusze. W badaniach dodatkowych obok objawów różnie nasilonej niewydolności wątroby z żółtaczką i zaburzeniami układu krzepnięcia, charakterystyczne zmiany widoczne są w USC, scyntygrafii i tomografii komputerowej. Leczenie jest objawowe i polega na kontroli choroby podstawowej, odpowiedniej diecie z uzupełnianiem witamin oraz leczeniu pojawiających się powikłań (np. endoskopowa obliteracja żylaków przełyku, operacyjne wykonywanie połączeń naczyniowych obniżających ciśnienie w krążeniu wrotnym, usuwanie nadmiaru płynu z jamy brzusznej). Zgon następuje na skutek powikłań, spośród których najcięższymi są krwawienie z żylaków przełyku i encefalopatia. Dekompensacja metaboliczna z powodu wypadnięcia czynność zniszczonej wątroby prowadzi do pogłębiającego się osłabienia, zaburzeń świadomości, dezorientacji, podniecenia, bezsenności, drgawek, wreszcie senności prowadzącej do śpiączki wątrobowej. Śmiertelność sięga 95%. W marskiej wątrobie może rozwinąć się rak. Marskość żołędzi i napletka jest następstwem przewlekłego stanu zapalnego i charakteryzuje się ograniczonym twardnieniem i zblednięciem w okolicy ujścia cewki moczowej i może powodować jego zwężenie. Stosuje się miejscowo leki przeciwbakteryjne i przeciwzapalne, a niekiedy konieczne jest operacyjne poszerzenie ujścia zewnętrznego cewki moczowej. Marskość Laenneca - marskość wątroby polegająca na zastępowaniu prawidłowo zbudowanej tkanki wątroby przez drobne guzki zawierające komórki wątrobowe, ale oddzielone od siebie przez pasma przerośniętej tkanki łącznej. Najczęstszą przyczyną rozwoju jest przewlekłe nadużywanie alkoholu.