CZŁOWIEK

A - B - C - D - E - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P - R - S - T - U - W - Z


CZŁOWIEK

(lac. homo sapiens - człowiek rozumny); z punktu widzenia zoologii gatunek należący do podtypu kręgowców, gromady ssaków, rzędu naczelnych, podrzędny małp wąskonosych (świadczy o tym skład uzębienia mlecznego i stałego, płaskie paznokcie wszystkich palców rąk i stóp, występowanie miesiączki u kobiet oraz liczne podobieństwa w budowie oka, czaszki, łożyska itd.). Od reszty naczelnych dzielą go różnice w budowie mózgu i układu ruchu (podobnie jak przedstawiciele kopalnej rodziny człowiekowatych są przystosowane do dwunożnej postawy: brak chwytnego palucha stopy, specyficzna budowa miednicy i kręgosłupa). Szczególnie jaskrawy jest kontrast pomiędzy C, a pozostałymi naczelnymi w sferze zachowań i trybu życia. Należą do nich: systematyczne i rozwinięte na duża skalę posługiwanie się narzędziami oraz ich wytwarzanie dla konkretnego celu (obecne, lecz słabo rozwinięte u niektórych małp np. szympansy), posługiwanie się mową, tworzenie kultury. Do najważniejszych cech ludzkich, różniących go od zwierząt i stanowiących niejako sedno człowieczeństwa, należą: zdolność do abstrakcyjnego myślenia i związana z tym zdolność do analizy i syntezy oraz chęć zdobywania wiedzy, zdolność do zapamiętywania i do świadomego decydowania
o swoim postępowaniu (wola) oraz zdolność do tzw. uczuć wyższych. Cechy te kształtując się w związku z zachowaniem społecznym stanowią zespół charakterystyczny dla psychiki ludzkiej, rozwinęły się w ciągu historycznego procesu tworzenia przez C. tej rzeczywistości, którą w przeciwieństwie do przyrody nieprzetworzonej (takiej, jaką C. zastał) nazywamy kulturą. Tworzenie kultury i sfery zachowań
i świadomości z nią związanych decyduje o ludzkim poczuciu odrębności i wyjątkowości w stosunku do reszty świata zwierzęcego. Wszystkie te wyjątkowe cechy wytworzyły się u człowieka stopniowo w toku ewolucyjnych zmian zachodzących pod wpływem środowiska, w jakim C. się znajdował (czynniki ewolucyjne podobne do tych sterujących ewolucją innych organizmów). Człowiekowate stanowiły wyodrębnione linię już około 6 milionów lat temu, ale wyraźny skok ewolucyjny i związana z tym przewaga w przyrodzie nastąpiły dopiero w czasach poneolitycznych, tj. w okresie ostatnich kilku tysiącleci. Punktem zwrotnym było wynalezienie (ok. 6-8 tysięcy lat temu - neolit) rolnictwa i hodowli (udomowienie zwierząt). Zapoczątkowało to szybki wzrost liczebności populacji ludzi, przejście do osiadłego trybu życia, pozyskanie nowych źródeł energii z przyrody, powstanie podziału pracy i rozwój kultury. Szczególnie doniosłą rolę w rozwoju C. odegrała praca, dzięki niej mógł przekształcać otaczającą przyrodę stosownie do własnych potrzeb, udoskonalać narzędzia stając się bardziej wydajnym, a zarazem poprzez specjalizację doszło do zróżnicowania funkcji społecznych poszczególnych jednostek. Zycie ludzi uzyskało specyficzną obudowę kulturową w postaci społecznie usankcjonowanych obyczajów, norm, zaleceń, zakazów i nakazów oraz hierarchii wartości. Dobór naturalny, już w populacjach przed-ludzkich, działał w kierunku faworyzowania osobników o wyższej inteligencji, co przez tysiące pokoleń dało stopniową ewolucję ludzkiego mózgu, a zwłaszcza tych jego części, które są siedliskiem wyższych czynności nerwowych. W efekcie tych procesów C. stał się jedyną istotą w przyrodzie, która stwarza sobie swe własne środowisko życia przez pracę i społeczną działalność celową, a także stawia sobie wymagania i zadania do spełnienia. C. jest też jedyną istotą, której do prawidłowego rozwoju psychicznego konieczne jest wychowanie w społeczeństwie. Jak dowodzą nieliczne przykłady osób wychowanych poza społeczeństwem (np. przez zwierzęta), mimo prawidłowego rozwoju fizycznego są one pozbawione jakichkolwiek cech typowo ludzkich. Pomimo niewątpliwego sukcesu, jaki w przyrodzie odniósł C, obecny jego rozwój jest paradoksalnie zagrożony przez jego własną działalność (skażenie środowiska, zbrojenia itp.).






Zobacz również, zioła CZŁOWIEK:




Strona niezależnego Dystrybutora nie jest własnością firmy Akuna Polska Sp. z o.o., która nie
ponosi odpowiedzialności za informacje na niej podane.