BIAŁKO

A - B - C - D - E - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P - R - S - T - U - W - Z


BIAŁKO

związek chemiczny, utworzony z mniejszych jednostek - aminokwasów, a te z kolei z atomów: węgla, wodoru, tlenu i azotu. B. jest najważniejszym składnikiem materii organicznej i tworzonych z niej organizmów żywych, zarówno zwierząt jak i roślin, czy nawet bakterii i wirusów. W warunkach ziemskich białko jest podstawą życia. B. jest syntetyzowane w organizmie na podstawie unikalnego wzorca, jakim jest kod genetyczny, tak więc rodzaj białek tworzących dany organizm żywy jest zależny od DNA i jest charakterystyczny dla danego gatunku, a nawet osobnika. W skład B. wchodzi 20 podstawowych aminokwasów mogących na drodze reakcji chemicznych (wiązania peptydowe, których powstanie uwalnia cząsteczkę wody) łączyć się w niezliczone kombinacje dając w efekcie ogromne zróżnicowanie substancji ostatecznej. Aminokwasy łącząc się tworzą łańcuch polipeptydowy (pierwszorzędowa struktura białka), a te łącząc się ze sobą wiązaniami wodorowymi (drugorzędowa struktura białka) dają związki o skomplikowanej niejednokrotnie strukturze przestrzennej. Wiązania pomiędzy łańcuchami polipeptydowymi są stosunkowo nietrwałe i w pewnych warunkach ulegają zerwaniu (temperatura, odczyn środowiska), a białko denaturacji, a potem koagulacji (np. wysoka temperatura ścina białko jaja kurzego). B. o opisanej powyżej strukturze to B. włókniste, czasami struktura drugorzędowa zostaje pofałdowana w bardziej złożone kształty (trzeciorzędowa struktura białka), co prowadzi do powstania białek globularnych. Istnieje też możliwość dalszych połączeń cząsteczek, co w efekcie daje czwartorzędową strukturę. W cząsteczkach takich białek znajdują się również inne grupy związków, np. glikoproteiny zawierają cząsteczki cukrów, hemoglobina krwi zawiera cząsteczki żelaza jest więc podobnie jak wiele enzymów metaloproteiną. Aminokwasy służące do syntezy białek pobieramy z pokarmem, najczęściej w postaci złożonych związków białkowych pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego. Białka muszą ulec degradacji podczas trawienia (enzymy trawienne) w przewodzie pokarmowym, aby w jelicie cienkim mogły ulec wchłonięciu aminokwasy. Synteza nowych białek z wchłoniętych do krwioobiegu aminokwasów odbywa się w różnych komórkach organizmu, w zależności od aktualnych potrzeb. Nadmiar aminokwasów nie może być w orgnizmie magazynowany. W wątrobie następuje oddzielenie grupy aminowej, a pochodzący z tej przemiany azot pod postacią mocznika (wytwarzany z amoniaku) wydzielany jest przez nerki z moczem. B. odgrywają w organizmie wiele ważnych ról. Są enzymami, czyli biologicznymi katalizatorami regulującymi wszystkie niezbędne dla życia reakcje chemiczne. Wiele hormonów, czyli substancji regulujących procesy metaboliczne to również B. Wiele rodzajów B. jest elementem budulcowym, często o bardzo specjalnych właściwościach. Kolagen jest białkiem włóknistym tworzącym rusztowanie wielu tkanek jak skóry, kości, mięśni i więzadeł, dając tym strukturom odpowiednią wytrzymałość mechaniczną, a zarazem odpowiednią dla pełnionej funkcji elastyczność. Mukoproteiny (glikoproteiny) znajdują się w dużych stężeniach w płynach stawowych umożliwiają płynne, pozbawione-niszczącego tarcia ruchy, a także w drogach oddechowych czy przewodzie pokarmowym stanowiąc barierę ochrony mechanicznej i we współdziałaniu z innymi B. - immunoglobu-linami odpowiedź obronną przeciw zakażeniu. Immunoglobuliny znajdują się na stałe w organizmie, ale kontakt z odpowiednim antygenem pobudza tkankę limfatyczną do wzmożonej produkcji odpowiedniego białka. Procesy naprawy uszkodzonych tkanek, a więc gojenie ran, zrost kości itp. są również zależne od białek. Wytwarzanie białek budulcowych jest uzależnione od powstawania w miejscu uszkodzenia białek stymulujących kolejne etapy naprawy, z których pierwszym jest tworzenie nowych naczyń krwionośnych. W niektórych sytuacjach, takich jak zwiększone zapotrzebowanie na energię lub w warunkach głodu, gdy zwykłe źródła energii ulegają zużyciu, B. są degradowane z wytworzeniem energii, służą więc jako jej źródło. Nie jest to proces efektywny, gdyż wartość energetyczna
Podobieństwo białek może być przyczyną niektórych chorób np. stwardnienia rozsianego. Układ odpornościowy człowieka (limfocyty T) rozpoznaje infekcję wirusem Epsteina-Barra, atakuje jego białka, a jednocześnie podobne antygenowo białko osłonki mielinowej włókien nerwowych. białka w porównaniu z tłuszczem, czy cukrami jest niewielka. B. organizmu ulegają ciągłym przemianom. Raz wytworzone B. np. kolagen umiejscowiony w tkance mięśniowej czy kostnej nie trwa w swej lokalizacji aż do śmierci organizmu, ale ulega regularnej wymianie (rozpadowi i ponownej syntezie), z częstością zależną od aktywności przemian metabolicznych w danej tkance.






Zobacz również, zioła BIAŁKO:




Strona niezależnego Dystrybutora nie jest własnością firmy Akuna Polska Sp. z o.o., która nie
ponosi odpowiedzialności za informacje na niej podane.