ANTYKONCEPCJA

A - B - C - D - E - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P - R - S - T - U - W - Z


ANTYKONCEPCJA

zapobieganie ciąży; antykoncepcja może być stosowana zarówno przez mężczyzn jak i kobiety w sposób okresowy lub ciągły. Znajdują tu zastosowanie: doustne środki antykoncepcyjne, prezerwatywy, środki plemnikobójcze, stosunek przerywany lub okresowe wstrzymanie się od stosunków seksualnych, wewnątrzmaciczne kształtki antykoncepcyjne (IUD, spirala) oraz wszczepiane pod skórę kapsułki zawierające lewonorgestrel. Każda z metod zapobiegania ciąży związana jest z ryzykiem niepowodzenia, generalnie ryzyko jest większe u kobiet słabiej wykształconych, młodszych i z mniejszą motywacją. Środki stosowane podczas stosunku mają mniejszą skuteczność (ryzyko ok. 5/1 OO kobiet/rok), natomiast przy zastosowaniu metod ciągłej antykoncepcji ryzyko niepożądanej ciąży obniża się (<1/100 kobiet/rok). Okresowe wstrzymywanie się od stosunków seksualnych - kalendarz małżeński (naturalna metoda planowania rodziny) opiera się na znajomości fizjologii cyklu miesięcznego kobiety. Metoda ta jest możliwa do zaakceptowania przez osoby, które ze względów religijnych nie godzą się na metody chemiczne lub mechaniczne. Współżycie ogranicza się do tych okresów cyklu, w których istnieje bardzo małe prawdopodobieństwo zapłodnienia komórki jajowej. Jajeczkowanie występuje najczęściej ok. 14 dni przed następnym krwawieniem miesięcznym. Komórka jajowa zachowuje zdolność do zapłodniona w ciągu 48 godzin, a plemniki o prawidłowej ruchomości obserwowano jeszcze 7 dni po stosunku. Wyjaśnia to fakt, iż do zapłodnienia może dojść wcześniej, nawet na 3 dni przed jajeczkowaniem. Metoda kalendarzykowa ma najmniejszą skuteczność ze wszystkich metod naturalnych, nawet u kobiet z regularnymi cyklami miesięcznymi. Ustalenie okresu bezpiecznego wymaga wyłączenia ze współżycia 11 dni z najkrótszego z ostatnich 12 cykli i 18 dni z najdłuższego (np. przy długości cyklu kobiety między 26 i 29 dni, partnerzy powinni wstrzymać się od stosunków płciowych od 8 do 18 dnia każdego cyklu, a przy większej nieregularności okres ten wydłużyć). Metoda pomiaru ciepłoty porannej (przed wstaniem z łóżka) opiera na zjawisku wzrostu temperatury o 0,53C od relatywnie niskich wartości przed owulacją do wyższych, osiągając zazwyczaj ok. 37°C po owulacji. Wstrzemięźliwość seksualna powinna obowiązywać przynajmniej 48 godzin przed i 72 godziny po wzroście ciepłoty ciała. Ocena śluzu szyjkowego opiera się na zjawisku wzrostu jego ilości i zmianie konsystencji w okresie okołoowulacyjnym. Okres niepłodny rozciąga się od końca krwawienia miesięcznego do czasu stwierdzenia obfitego, ciągliwego śluzu. Następnym jest okres płodny do momentu po 4 dniach od szczytu wydzielania śluzu. Wzrost pewności metody osiąga się przez obserwację śluzu szyjkowego oraz przez wzrost podstawowej temperatury ciała o 1=C przez 3 dni. W metodzie objawo--termicznej ocenie poddaje się wykres temperatury porannej oraz ilość i jakość śluzu szyjkowego, a także inne objawy związane z jajeczkowaniem, jest więc najbezpieczniejszą lecz jednocześnie najbardziej skomplikowaną z metod naturalnych. Nawet w tym przypadku liczba niepowodzeń w ciągu roku wynosi 10%. Pomocnym jest specjalne urządzenie mierzące poziom hormonów w moczu kobiety, co jest kolejną wskazówką terminu owulacji. Kiedy na urządzeniu pojawia się zielone światło ryzyko zajścia w ciążę jest minimalne. Naturalne planowanie rodziny wybierane jest przez około 1 % kobiet. Krążek pochwowy (błona pochwowa, kapturek naszyjkowy): zamyka ujście zewnętrzne kanału szyjki macicy i zapobiega w ten sposób przenikaniu plemników do jamy macicy. Jest to gumowa błona w kształcie kopuły z elastycznym pierścieniem mocującym. Krążek pochwowy jest trudny w zastosowaniu, wymaga bowiem dobrania rozmiaru przez lekarza, każdorazowego stosowania maści plemnikobójczych przed stosunkiem, specjalnej techniki zakładania i utrzymywania w pochwie przez co najmniej 8 godzin po stosunku. Gąbki, globulki, kremy, pianki dopochwowe to środki, które należy wprowadzić do pochwy każdorazowo przed stosunkiem płciowym. Zawierają środek plemnikobójczy, najczęściej nonoksynol 9 unieruchamiający lub niszczący plemniki. Spełniają również rolę mechanicznej zapory dla plemników. Należy je wprowadzić do pochwy przed każdym stosunkiem (wyjątek stanowi gąbka skuteczna przez ok. 24 godziny). Są metodą skuteczną przy prawidłowym stosowaniu, lecz z powodu niewygodnego stosowania i problemów estetycznych są używane stosunkowo rzadko. Prezerwatywa (kondom) jest jedną z najpopularniejszych metod antykoncepcji (po tabletkach antykoncepcyjnych), zabezpieczając ponadto przed chorobami przenoszonymi drogą płciową (AIDS, kiła itd.), chroni też szyjkę macicy przed rozwojem stanów przedrakowych.Jest jedynym środkiem antykoncepcyjnym używanym przez mężczyzn. Pomimo prawidłowego stosowania częstość niepowodzeń wynosi 3-4%, można ją jednak zmniejszyć stosując jednocześnie środki plemnikobójcze (globulki, kremy). Tabletki antykoncepcyjne to doustne środki antykoncepcyjne, które stanowią preparaty o charakterze złożonym, zawierające syntetyczny estrogen i gestagen, a także środki o działaniu wyłącznie gestagennym. Doustne środki A. oddziałują na podwzgórze na zasadzie ujemnego sprzężenia zwrotnego, hamując wydzielanie hormonów uwalniających gonadotropiny. W tym mechanizmie w środkowym okresie cyklu miesięcznego zablokowanie wydzielania gonadotropin hamuje owulację, endometrium staje się cienkie, śluz szyjkowy gęsty i nieprzepuszczalny dla plemników. Preparaty złożone stosuje się w sposób ciągły przez 3 tygodnie, w 4 odstawiając, co wywołuje krwawienie. Gestageny podaje się w codziennych niewielkich dawkach, co powoduje znaczny odsetek nieregularnych krwawień. Zalecane są głównie w sytuacjach, gdy przeciwwskazane są estrogeny np. podczas karmienia piersią. Zaletami tabletek A. jest ich wysoka skuteczność, poza tym łagodzą objawy zespołu napięcia przedmiesiączkowego, pomagają uregulować miesiączkę, zmniejszają ryzyko osteoporozy i endometriozy. Należy jednak pamiętać, że tabletki antykoncepcyjne źle dobrane mogą powodować objawy uboczne. Większość nich (nudności, ból i napięcie piersi, nadciśnienie tętnicze, obrzęki, deprsja) jest wywołana składnikiem estrogenowym tabletek, natomiast objawy anaboliczne (trądzik, przyrost wagi, nerwowość) są pochodną działania gestagenów. Tabletki A. nieznacznie, ale zwiększają ryzyko raka sutka, udaru mózgu, preparaty starszej generacji zawierające ponad 50 mcg estrogenów powodują zwiększone 3-4 krotnie ryzyko zmian zatorowych i zakrzepowego zapalenia żył. Antykoncepcja hormonalna musi być stosowana pod kontrolą lekarską: przed rozpoczęciem stosowania, w 3 miesiące po rozpoczęciu i potem 1 raz w roku (badanie ginekologiczne, piersi i analiza krwi). Odmianą tabletek A. jest tabletka Postinor Duo (tzw. awaryjna antykoncepcja). Najpóźniej 72 godz. Po stosunku połyka się dwie tabletki zawierające dużą dawkę gestagenów - uniemożliwia to zagnieżdżenie się zarodka w macicy. Jest to lek silnie działający, mogący powodować silne krwawienia, nudności i wymioty. Postinor nie jest tabletką wczesnoporonną (jak RU-486), nie jest to więc farmakologiczna aborcja. Kształtki (wkładki) wewnątrzmaciczne działają tylko na macicę, pozostając bez wpływu na resztę organizmu. Najpopularniejsze są 2 rodzaje kształtek: zawierające gestagen, które należy wymieniać co rok i zawierające miedź o 6 letniej trwałości. Kształtki zakłada się w czasie krwawienia miesięcznego, ale może być założona także w innych fazach cyklu. Kształtka powoduje wystąpienie aseptycznego stanu zapalnego błony śluzowej macicy, który działa niszcząco na plemniki i zapłodnione jajo. Odczyn zapalny zanika po usunięciu wkładki nie wpływając na możliwość zajścia w ciążę. Najczęstszymi objawami niepożądanymi zależnymi od obecności kształtki są: ból, zakażenie i krwawienia, często zmuszając kobietę do jej usunięcia. Podczas zbyt długiego utrzymywania spirali w macicy może zdarzyć się przebicie macicy oraz rośnie też częstość ciąż ektopowych (poza-macicznych). Wszczepy podskórne wszywa się w górnej części ramienia w postaci silikonowo-plastykowych kapsułek. Uwalniany z kapsułki gestagen hamuje owulację i zmienia właściwości śluzu szyjkowego. Wszczepione jednorazowo 6 kapsułek działa przez okres 5 lat. Najczęstszymi powikłaniami są: nieregularne krwawienia, zatrzymanie miesiączki, przyrost masy ciała i bóle głowy. Plastry antykoncepcyjne czyli antykoncepcyjny system transdermalny, to cienkie, beżowe elastyczne plastry w kształcie kwadratu o niewielkich rozmiarach (zwykle średnica około 4 cm). Plaster naklejony na skórę (przez 24 godziny na dobę, siedem dni w tygodniu) uwalnia hormony, które dostają się bezpośrednio do krwioobiegu i zapobiegają zajściu w ciążę. Zawiera dwa rodzaje substancji hormonalnych: estrogen (etynostradiol) oraz progestagen (norelgestromin). Zapobiegają one owulacji tzn. komórka jajowa nie jest uwalniana z jajnika, a tym samym nie może zostać zapłodniona. Skuteczność plastrów jest porównywalna do pigułki antykoncepcyjnej, czyli bardzo wysoka. Aby pigułka była skuteczna należy ją regularnie przyjmować. Szacuje się, że jedna na pięć kobiet stosujących doustną antykoncepcje przynajmniej dwa razy w miesiącu zapomina o jej przyjęciu, aż 1/3 kobiet obawia się, że zapomni zażyć pigułkę, a 12% że popełni błąd w jej stosowaniu. Tymczasem o stosowaniu plastra trzeba pamiętać tylko raz w tygodniu ryzyko błędu jest więc znacznie mniejsze i spada prawdopodobieństwo zajścia w ciążę. Preparat można nosić w czterech okolicach ciała: na pośladkach, na podbrzuszu, górnej części tułowia i na ramieniu. Każdy kolejny powinien być przyklejony w innym miejscu, by uniknąć ewentualnych podrażnień. Nie należy nosić go na piersiach. Pierwszy plaster przylepia się w pierwszym dniu cyklu (czyli pierwszym dniu miesiączki), kolejne w odstępie siedmiu dni drugi w ósmym, a trzeci w piętnastym dniu cyklu. Czwarty tydzień to tydzień bez plastra. W tym czasie powinna wystąpić miesiączka. Po upływie czwartego tygodnia należy rozpocząć kolejny cykl. Nowy plaster powinien być naklejony bezpośrednio po zdjęciu poprzednego. Stosowanie plastrów nie wymaga żadnych zmian w stylu życia kobiety, doskonale przylega on do ciała i jest odporny na odklejanie. Można z nim ćwiczyć, pływać, brać kąpiel. Obecnie prowadzone są intensywne badania nad zastosowaniem doustnej antykoncepcji u mężczyzn. Decyzja o zastosowaniu którejkolwiek z metod antykoncepcji wymaga dokładnego zapoznania się z mechanizmem jej działania i ewentualnych przeciwwskazań, oraz powikłań. Specyficzną metodą antykoncepcji (w Polsce prawnie zakazaną) jest -> ubezpłodnienie.-







Strona niezależnego Dystrybutora nie jest własnością firmy Akuna Polska Sp. z o.o., która nie
ponosi odpowiedzialności za informacje na niej podane.