A - B - C - D - E - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P - R - S - T - U - W - Z

---

ANAFILAKSJA

wstrząs anafilaktyczny; zespół charakterystycznych objawów klinicznych wywołujący gwałtowną reakcję alergiczną typu I prowadzącą do aktywacji mastocytów i bazofilów, uwalniania z nich mediatorów oraz odpowiedzi narządów docelowych. Występowanie reakcji anafilaktycznych u ludzi jest uwarunkowane w większości przypadków obecnością przeciwciał klasy IgE. Przeciwciała te wiążą się z receptorem komórek tucznych lub bazofilów i doprowadzają do uruchomienia mechanizmów prowadzących do wyrzutu z tych komórek mediatorów reakcji alergicznej. Hi-stamina i inne mediatory komórek tucznych wywołują natychmiastową reakcję, natomiast cytokiny prawdopodobnie ją nasilają i przdłużają. Następstwem wyrzutu mediatorów są wielorakie objawy. Objawy wstępne pojawia-ją się zwykle w ciągu kilku minut po podaniu środka wywołującego reakcję. Pierwszym objawem jest złe samopoczucie chorego, następnie pojawiają się swędzenie dłoni, stóp, nosa, oczu, uczucie gorąca, rumień oraz omdlenie. W niektórych przypadkach może dochodzić do utraty przytomności. Początkowy świąd i zaczerwienienie skóry mogą się następnie przekształcić w pokrzywkę i obrzęk naczynioruchowy. Występuje także obrzęk krtani, który może doprowadzić do uduszenia i rozwinąć się w ciężki atak astmy. Lista czynników wywołujących reakcję anafilaktyczną jest bardzo długa. Najczęściej należą do nich leki (penicylina), hormony peptydowe (insulina, ACTH), enzymy (streptokinaza), środki cieniujące, leki stosowane do znieczulenia i zwiotczające mięśnie, a także krew, osocze, immunoglobu-liny (np. przy przetaczaniu krwi). Często reakcje anatilaktyczne wywołuje jad owadów żądlących.