A - B - C - D - E - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P - R - S - T - U - W - Z

---

ŻYWNOŚĆ

pokarmy, substancje spożywane w celu dostarczania niezbędnych do życia organizmu składników. Substancje te muszą być przyswajalne dla organizmu ludzkiego, nie powodować zatrucia, posiadać wartości smakowe i zapachowe, dzięki którym chętnie będą spożywane. Właściwe ilości zasadniczych, niezbędnych składników P. są konieczne do prawidłowego przebiegu procesów metabolicznych (wszystkie procesy chemiczne zachodzące w organizmie). Substancje odżywcze dostarczone z R są rozkładane w przewodzie pokarmowym, wchłaniane i rozprowadzane po całym organizmie przez krew i płyn tkankowy. Głównym źródłem energii w normalnej diecie są cukry i skrobia. Nie są one zaliczane do zasadniczych, niezbędnych substancji odżywczych, gdyż jako alternatywne źródło energii może być wykorzystywana także mieszanina białek i tłuszczów. Przyjmowanie R i zasoby energetyczne organizmu są pod ciągłą kontrolą autonomicznego układu nerwowego, szczególnie dwóch antagonistycznych ośrodków podwzgórza: sytości i głodu. Drażnienie ośrodka głodu wyzwala poszukiwanie R i zwiększenie masy ciała, a jego uszkodzenie do jadłowstrętu i wychudzenia. Ośrodek głodu pozostaje w stanie stałego pobudzenia, a jego aktywność zmienia się w zależności od zużycia glukoz)' przez jego neurony. Gdy zużycie glukozy spada jak np. w cukrzycy, to pomimo jej wysokiego stężenia w płynie zewnątrzkomórkowym, ośrodek utrzymuje się w stanie pobudzenia, warunkując typowe dla tej choroby uczucie głodu. W kontroli czynności ośrodków głodu i sytości istotną rolę odgrywają czynniki hormonalne i nerwowe związane z sygnałami [Dochodzącymi z układu nerwowego jelit (sploty nerwowe ścian). Cholecystokina i kalcytonina zmniejszają łaknienie, przeciwne efekty wywołuje insulina. W samym podwzgórzu wpływ na ośrodki pokarmowe wywierają neuromediatory np. serotonina, katecholaminy opiat Ważną rolę odgrywają sygnały metaboliczne pochodzące z zasobów energetycznych organizmy takie jak leptyna hormon polipeptydowy uwsniany przez komórki tłuszczowe, warunkując dłigoterminową regulację przyjmowania pokarmów jaka ma miejsce w okresie wzrostu, rekonwalescencji, ciąży, laktacji itp. Krótkoterminowa regilacja przyjmowania R zależy od takich czynników jak: nastrój, aktywność fizyczna, cechy R (zapad widok, smak).