Arabia kolebką współczesnej medycyny

Arabia kolebką współczesnej medycyny



Twórcą ALVEO jest dr Khoshbin. Wiemy, że jest Persem z pochodzenia. Ostatnio zainspirował mnie niesamowity artykuł z miesięcznika „Nieznany Świat", który pozwolił mi przenieść się do świata arabskiego IX-X wieku n.e. Chciałabym Państwu teraz przybliżyć historię regionu, z którego wywodzi się dr Khoshbin, historię ludzi, którzy stawiali sobie pytania aktualne do dziś, a dotyczące istoty ludzkiego bytu, w tym również zdrowia.
Fragmenty wykładu lek. med. Iwony Jakubczak, wygłoszonego podczas warsztatów w Mikołajkach.


Islamski „Kanon medyny" w Europie W islamie w ciągu kilku pierwszych stuleci rozwinął się system lecznictwa, którym objęta była /nacina część społeczeństwa muzułmańskiego. Ten stan odzwierciedlają, powstałe wówczas podręczniki Najważniejszy niewątpliwie jest „Karton medycyny" Awicenny Izm. 103/) przełożony przez Gerharda z Kremony. Ów systemowy wzór został przejęty w Europie. która w okresie średniowiecza nie znała systemu lecznictwa otwartego. Przejmujcie system arabski, medycyna europejska powtórzyła rozwój, taki w islamie nastąpił kilkaset lat wcześniej. Najpierw tłumaczono dzieła medyczne; „Kanon medycyny" Awicenny był w użyciu w Europie co najmniej do wieku XVI.
Bagdad, położony w sąsiedztwie Persji, w IX w. n.e. był potężna metropolią przypominającą park z tysiącem fontann, morzem egzotycznych ogrodów oraz olśniewającą architekturą. Co jest istotne? Że stanowił przede wszystkim centrum intelektualne ówczesnego świata, nie tylko arabskiego. W mieście założono DOM MĄDROŚCI, w którym pracowały całe zastępy uczonych. Mieli oni do dyspozycji niemal wszystkie księgi znane w ówczesnym świecie.
W medycynie korzystano z przetłumaczonych na język arabski dzieł Galena, Hipokratesa i innych. Uczeni rozwijali zawartą w nich wiedzę oraz szukali dla niej praktycznego zastosowania. Dzięki temu w Bagdadzie zaczęły powstawać pierwsze szpitale i obserwatoria astronomiczne.
Czy wiecie Państwo, jak powstał pierwszy szpital w Bagdadzie?



Pierwszy szpital w Arabii
W 371 r. słynny lekarz i uczony Armazi wybrał cztery miejsca, w których w nocy pozostawił kawałki mięsa. Szpital wybudował w miejscu, w którym mięso nie uległo zepsuciu i zachowało swoją świeżość.
Od tamtej pory powstawało ich coraz więcej. Były to szpitale stacjonarne i przemieszczające się - na 4 kółkach. W Arabii powstał pierwszy szpital dla trędowatych, obłąkanych, dla więźniów, dla wojskowych oraz ogólnodostępne z oddziałami dla kobiet i mężczyzn.
Studenci medycyny pobierali prywatne lekcje u mistrzów, które stopniowo zastępowano nauczaniem zbiorowym, organizowanym w powstałych szpitalach. Tutaj łączono teorię z praktyka. W każdym szpitalu znajdowała się sala edukacyjno-naukowa dla studentów. Już w Xl wieku w Zachodnim Kalifacie wprowadzono egzaminy urzędowe uprawniające do wykonywania zawodu lekarza. Egzaminy prowadzili lekarze urzędowi, którymi najczęściej byli nadworni medycy kalifa. Wówczas po raz pierwszy pojawiły się wyodrębnione dziedziny: pediatria, higiena, epidemiologia, toksykologia, a nawet klimatologia i okulistyka. To arabscy okuliści są wynalazcami okularów.

Medycyna częścią, filozofii
Medycynę traktowano w tamtych czasach jako część filozofii. Nic więc dziwnego, ze najtęższe mózgi epoki były zaangażowane w odkrywanie i opisywanie chorób (ospy wietrznej, odry, trądu), udoskonalanie metod chirurgicznych oraz tworzeniem narzędzi chirurgicznych - skonstruowano ich ponad ZOO. Zabiegi robili jednak specjalni pracownicy, bo lekarze arabscy zajmowali się głównie medycyną wewnętrzną. Z czasem za składową medycyny uznano farmakologię. W konsekwencji czego narodziły się pierwsze apteki, w których lekarstwa produkowano ściśle według recept wystawianych przez lekarzy. To wtedy doszło do rozróżnienia zawodu lekarza i farmaceuty. Już w IX wieku, wydaje się to niewiarygodne, medykamenty ordynowano w postaci czopków, pigułek, powideł, syropów i olejków. Arabscy farmaceuci przerabiali różne części rośliny według pewnych przepisów, stosując przy Tym wiele technik, m.in. odparowywanie, filtrowanie, krystalizację, destylację. Wykorzystywano -do tego celu kilkaset roślin.

Cukier na ranę
Wiecie Państwo, jaką substancję spopularyzowali Arabowie? Był to cukier. W czasach faraonów chirurdzy wojskowi używali mieszanki cukru i miodu do powstrzymywania krwawienia z ran, metodę tę stosowali także Europejczycy, aż do wynalezienia antybiotyków. Cukier przyspiesza wzrost nowej tkanki, osuszając ranę i osłabiając rozwój bakterii przez ich odwadnianie. Niektórzy chirurdzy stosują do dzisiaj cukier w gojeniu głębokich ran.
Muzułmanie uprawiali rośliny, z których pozyskiwano cukier, najpierw na Sycylii i w Hiszpanii, potem w północnej Afryce. Zastosowanie cukru w medycynie podsycało popyt. Aptekarze potrzebowali cukru nie tylko ze względu na jego lecznicze właściwości, ale także, dlatego, że pomagał pacjentom przełknąć przygotowywane przez nich, smakujące czasem okropnie, mikstury. Na marginesie: rozumiecie teraz Państwo, dlaczego takie skuteczne jest działanie ALVEO winogronowego w leczeniu zewnętrznym ran? Zadziwiające, jak szeroki byl zasięg oddziaływania Arabów. To oni rozprzestrzeniali rośliny lecznicze i wiedzę medyczną od Chin i Indii aż do zachodniego wybrzeża Afryki i dzisiejszej Hiszpanii - ich strefa wpływów była większa niż jakiejkolwiek cywilizacji. Największym ośrodkiem wiedzy w ówczesnej Arabii była Kordoba na Półwyspie Iberyjskim. To tutaj powstało najwięcej szkół, szpitali i bibliotek.

Książę Medycyny
Ale największa sława medyczna tamtych czasów pojawiła się w dalekim Tadżykistanie położonym tysiące kilometrów od Kordo by jego życie było niezwykle pasjonujące. Swym geniuszem zadziwiał wszystkich. Przeszedł do historii jako Książę Medycyny i wybitny filozof arabskiego wschodu. Chciałabym przybliżyć Państwu jego postać, ponieważ jest uznawany za najwybitniejszy autorytet średniowiecznej medycyny, poza tym jest Persem z pochodzenia, podobnie jak dr Khoshbin, obaj mają ze sobą wiele wspólnego. lego charyzma, pęd do wiedzy, nieustanny rozwój, zgłębianie ludzkiej egzystencji - wzbudza wielki szacunek. IBN SINA, bo to o nim mowa, przyszedł na świat w 980 roku w miasteczku Afszan nieopodal Buchary. Już od wczesnego dzieciństwa zdradzał niezwykle uzdolnienia. Otoczenie zadziwiała m.in. jego fenomenalna pamięć. Czy możecie sobie Państwo wyobrazić, że mając 7 lat potrafi! wyrecytować cały KORAN, a 114 stron nauczył się wyłącznie ze słuchu. Gdy miał 10 lat, zaczął uczyć się języków obcych, lego ojciec, człowiek niezwykle światły i wykształcony, bardzo szybko dostrzegł geniusz swego syna. Przeniósł więc go do Buchary. trzeciego po Kordobie ośrodka wiedzy w ówczesnym świecie.
Zadziwiająca jest liczba przedmiotów, którymi zajmował się młodziutki Ibn Sina. Zgłębiał on m.in. tajniki filozofii, matematyki, geografii, geometrii i nauk przyrodniczych.
Gdy miał 16 lat. los zetknął go ze sławnym w całej Azji medykiem - mistrzem Ahajem. To on zaczął wprowadzać chłopca w arkana wiedzy medycznej. A kiedy dostrzegł, że ma do czynienia z człowiekiem, który posiada wielki dar obserwacji, umiejętność wyciągania wniosków, rozwinął przed nim całą swą wiedzę popartą doświadczeniem i praktyką. Od Ahaja młodzieniec nauczył się tego, co w medycynie uznawane jest za najważniejsze - a więc stawiania diagnozy i znajdowania skutecznego lekarstwa. Ibn Sina określił wkrótce medycynę jako „niezbyt trudną". Kiedy miał 18 lat, został doskonałym i uznanym przez świat lekarzem.


Leczenie ziołami
Traf chciał, że emir Buchary w tamtym czasie zaczął cierpieć na poważne dolegliwości żołądkowe. Dworscy lekarze po licznych nieudanych próbach udzielenia swemu władcy pomocy uznali chorobę Zd nieuleczalną. Emir nie miał ochoty spotkać się z 72 dziewicami czekającymi ponoć w raju i ogłosił. że tego. kto go uzdrowi, czekają dostojeństwa, zaszczyty i dozgonna wdzięczność.
Byt rok 998. Ibn Sina podjął się ambitnego zadania. Badając chorego. zorientował się, że wcześniej miał już do czynienia z podobnym przypadkiem. Stosując mieszanki ziołowe, wyleczył emira i zyskał jego przychylność. I co się stało? Oczywiście na młodego medyka spłynął potok złota, dostojeństw i zaszczytów. Jednak dobra materialne Ibn Sinie nigdy nie imponowały. Jego marzeniem był dostęp do znanej na całym świecie biblioteki, która mieściła się w pałacu władców* Buchary. I to marzenie spełniło się, gdyż został mianowany wezyrem. Spędzał noce i dnie. pracowicie wgryzając się w dzieła Arystotelesa, Hipokraiesa, Galena i innych. W kręgach dworskich biurokratów był znienawidzony z powodu błyskotliwej kariery, więc zaczęto pod nim kopać dołki. Niestety, tak się zdarzało już w tamtych, odległych dla nas czasach. Kiedy w 999 roku spłonęła biblioteka, winą za ten wypadek obarczono młodego medyka. Wkrótce nastał nowy emir, niewywodzący się z kręgów intelektualnych, któremu zależało tylko na tym. aby być i sławnym.
Ibn Sina odmówił u niego służby i uciekł z miasta. Przez ten postępek popadł w niełaskę, emir wysłał za nim pościg. Od tej pory dla Ibn Siny rozpoczął się okres tułaczki. Ukrywał się pod różnymi nazwiskami przez wiele lat. Na szczęście nie przeszkadzało mu i to w pracach naukowych. Bez przerwy zdobywał wiedzę, a także nauczał i praktykował. Powszechnie uznawano go za cudotwórcę.
„Kanon medyczny" Zaczął tworzyć „Kanon medyczny", dzieło, które w Polsce obowiązywało jako podręcznik aż do czasu kołłątajowskiej reformy szkolnictwa w 1789 roku. Ostatnie lata swego życia spędził na dworze księcia Addaula, będąc jego lekarzem i przyjacielem. Gdy Ibn Sina zaczął chorować (nękały go wyjątkowo ostre kolki żołądkowe), proszę sobie wyobrazić, że odmówił leczenia samego siebie i poddał się losowi. Przyjaciele próbowali go zmusić do zwolnienia tempa pracy, ale on postawił stanowcze veto: „Wolę życie krótkie i szerokie niż długie i wąskie".
Zmarł w wieku 58 lat. W Europie znany jest jako AVICENNA. Wielki wpływ
na jego poglądy miały dzieła Arystotelesa. Galena i Hipokratesa, dlatego do końca życia szukał harmonii filozofii i religii.
AVICENNA napisał łącznie 480 dzieł, z których najważniejsze to wcześniej wspomniany przeze mnie „Kanon medyczny". To tutaj zawarł całą ówczesną wiedzę medyczną, niewiarygodne, jak ogromną na tamte czasy. Dzieło składa się z pięciu ksiąg.
Księga I poświęcona jest teorii medycyny i zajmuje się anatomią, fizjologią, nauką o przyczynach chorób i o samych chorobach.
Księga II traktuje o lekach i sposobach ich stosowania.
Księga Ul obejmuje sprawy związane z rozpoznawaniem i leczeniem konkretnych chorób: zapalenia opłucnej, płuc, chorób oczu, uszu, krtani. Księga IV poświęcona jest problemom chirurgicznym, chorobom zakaźnym, traktuje o ranach, ospie i kosmetyce. Księga V zawiera opis trucizn i odtrutek.

Dowód prawdy
Kanon po raz pierwszy poruszył zagadnienie roślin leczniczych. Wymienia się ich około 800. AVICENNA okazał się absolutnym prekursorem w wielu dziedzinach.
Był pierwszym medykiem, który wprowadził technikę masażu, nastawianie złamanych kończyn, opisał wrzody żołądka, odkrył różnicę między zapaleniem opon mózgowych a chorobami mózgu. Stworzył podstawy dietetyki, wprowadzi! diety owocowe, odkrył metody destylacji olejków aromatycznych. Kład! wielki nacisk na psychikę człowieka. Świat arabski nadał mu zaszczytny tytuł DOWODU PRAWDY. Współczesnych zachwycał wiedzą, skromnością i brakiem zainteresowania dla dóbr materialnych. Jego mottem życiowym było: „Ten, co wie, że wie - jego słuchajcie. Ten, co wie. że nie wie -jego pouczcie. Ten, co nie wie, że wie - jego obudźcie. Ten, co nie wie, że nie wie - zostawcie go samemu sobie".


Dyplom z medycyny
Wszystkie podstawowe dzieła medycyny greckiej i hellenistycznej przełożono na arabski (Galen, Hipokrates, Serepioni. Kształcili się na nich lekarze muzułmańscy, przejmując jednocześnie od syryjskich medyków wiedzę praktyczną.
Kształcenie odbywało się w instytucjach zwanych bimaristanami - szpitalach, w których chorych leczyły zespoły lekarzy i studentów. Ukończenie takiej uczelni potwierdzane było dyplomem, zgodnie z tradycją przejętą z muzułmańskiej teologii. Zwano go idżaza (dopuszczenie do uprawiania zawodu). W bimanstanach podstawę kształcenia stanowiła bezpośrednia praktyka, obserwacja chorych.
Wielu lekarzy, zgodnie z tradycją grecką, było teoretykami, a więc filozofami właściwie na odwrót: wybitni filozofowie wykształceni w tradycji greckiej i hellenistycznej byli również lekarzami. Nic dziwnego, że rozwijali system medyczny, tworząc nowe dziedziny, Ar-Razi, czyli Rhazes - jak go nazywano w łacińskim kręgu kulturowym (zm. 923) -
stworzył podstawy pediatrii jako odrębnej dziedziny nauk medycznych. Zajmował się higieną,
epidemiologią, toksykologią, a nawet klimatologią.
Medycy-filozofowie opisywali wciąż nowe. dotychczas nie zdefiniowane choroby: wietrzną ospę, odrę. Trąd. Doskonalono metody chirurgiczne, czemu towarzyszyła produkcja instrumentów medycznych. Taką encyklopedią chirurgii jest „At-Tasrif dzieło Az-Zahrawiego (zm. 1013) znanego jako Albucasis Alsahravius).

Ciesz się ze zdrowia, zanim zachorujesz
Za czasów Mahometa i bezpośrednio po jego śmierci wszelkie zalecenia i zabiegi społeczne kształtowały się pod wpływem jego nauk, tworząc wielką legendę, a potem tradycję jako hadisy. Jest to okres charakteryzujący się gorączką tłumaczeń, aby uzyskać i skompletować dzieła starożytnych, skomentować je i zasymilować. Okres proroka i jego bezpośrednich następców, czterech kalifów trwał tylko niespełna 40 łat i był zdeterminowany przez wiedzę medyczną samego proroka. Medycyna tego czasu opierała się na Koranie i Sunnie. Podział na wykształconych i niewykształcony motłoch nakazywał odwoływanie się do wzorów akceptowalnych powszechnie. Lekarze, wszechstronnie wykształceni (dziś raczej zwani byliby humanistami) należeli do społecznej elity. Nie jest więc dziwne, że W tych warunkach znajduje się w Koranie i w hadisach tak wiele wersetów i cytatów ilustrujących ważność tematu zdrowia. Sam Mahomet miał powiedzieć, że zdrowie należy otaczać najwyższym szacunkiem. Gasz się z twojego zdrowia, zanim zachorujesz - Prorok zwracał się z tym hasłem zarówno do chorych jak i do lekarzy. zalecając pierwszym, by domagali się leków, drugim by je tworzyli. Wedle tegoż hadisu Prorok Islamu nakazywał muzułmanom inwestowanie w badania naukowe. Z tego tytułu stają się one jakby szlachetnymi skrzydłami dżihadu (osobistego wysiłku nad doskonaleniem wiedzy i służbą ludzkości).
Wybitni filozofowie wykształceni w tradycji greckiej i hellenistycznej byli również lekarzami. Lekarzem otwierającym okres profetyczny (proroczy) był Al-Harith ibn Kalada, zwany al-Thakafi. urodzony koto Mekki w końcu VI stulecia, zmarły w roku 634, przyjaciel Mahometa. Ibn Kalada utworzył pierwszą szkolę przyszpitalną w Ożundiszapur w Pers?. Interesował się szczególnie higieną osobistą i seksualną, polecając przede wszystkim kąpiele. me zalecając stosowania narkotyków i lekarstw, które nie są absolutnie konieczne. Pozostało o nim niewiele wiadomości ponad tę o utworzeniu pierwszego szpitala i pierwszej szkoły przyszpitalnej.

Tagi: medycyna alveo zdrowie rownowaga




Strona niezależnego Dystrybutora nie jest własnością firmy Akuna Polska Sp. z o.o., która nie
ponosi odpowiedzialności za informacje na niej podane.